Đánh giá khẩu phần và chế độ ăn: Hướng tiếp cận dựa trên mức tiêu thụ nhóm thực phẩm

Đánh giá chất lượng chế độ ăn là một nội dung quan trọng trong đánh giá dinh dưỡng, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng. Việc sử dụng các chỉ số đánh giá dựa trên tiêu thụ nhóm thực phẩm là phương pháp tiếp cận đơn giản, dễ áp dụng trong nhiều bối cảnh, cho phép so sánh quốc tế và theo dõi xu hướngtiêu thụ thực phẩm theo thời gian mà không phụ thuộc hoàn toàn vào phân tích thành phần giá trị dinh dưỡng của thực phẩm. Được xây dựng và khuyến nghị bởi các tổ chức uy tín như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO)..., các chỉ số này được áp dụng phổ biến trong các nghiên cứu, khảo sát đánh giá nhanh về chế độ ăn tại cộng đồng, đặc biệt là trên các nhóm đối tượng có nguy cơ cao như bà mẹ, trẻ em. Mục tiêu của bài tổng quan này là mô tả về các chỉ số đánh giá chế độ ăn dựa trên tiêu thụ nhóm thực phẩm đang được sử dụng phổ biến hiện nay, giới thiệu về nguồn gốc, cách thức sử dụng, phạm vi ứng dụng; cung cấp thông tin về kết quả nghiên cứu sử dụng chỉ số này tại Việt Nam với một số kết quả trên thế giới. Phương pháp tổng quan được thực hiện thông qua việc tìm kiếm, lựa chọn và phân tích các tài liệu khoa học liên quan trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2025. Nguồn tra cứu là PubMed, Scopus, Web of Science và Google Scholar, các tài liệu liên quan trên trang web của WHO, FAO... Tại Việt Nam, nguồn tìm kiếm bao gồm các sách chuyên khảo, các công trình nghiên cứu về khẩu phần, chất lượng chế độ ăn đã được công bố trên các tạp chí chuyên nghành liên quan cùng với các số liệu, thống kê trên trang web của Viện Dinh dưỡng. Bài tổng quan cung cấp cơ sở khoa học, phương pháp xây dựng chỉ số đánh giá, dẫn chứng ứng dụng các chỉ số đánh giá chất lượng chế độ ăn dựa trên mức tiêu thụ nhóm thực phẩm. Tổng quan này sẽ góp phần định hướng cho việc lựa chọn những chỉ số đánh giá phù hợp trong các nghiên cứu về dinh dưỡng và thực phẩm.