Phòng chống mù lòa tại Việt Nam: Từ thành tựu truyền thống đến chiến lược lồng ghép trong kỷ nguyên bệnh không lây nhiễm

Công tác phòng chống mù lòa tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi dịch tễ học, từ mô hình các bệnh truyền nhiễm đã được kiểm soát (như mắt hột) sang gánh nặng ngày càng tăng của các bệnh không lây nhiễm và các yếu tố liên quan đến lối sống. Mục đích của bài viết này là mô tả một cách có hệ thống thực trạng, phân tích các rào cản, tồn tại và các định hướng chiến lược trong công tác phòng chống mù lòa tại Việt Nam. Phương pháp tổng quan tường thuật (narrative review) được sử dụng, làm cơ sở phân tích các văn bản chiến lược quốc gia (đặc biệt là Quyết định 2560/QĐ-TTg), các báo cáo chuyên ngành, và các nghiên cứu khoa học trong nước và quốc tế từ năm 2015 đến nay. Kết quả tổng quan cho thấy năm nhóm nguyên nhân chính (đục thủy tinh thể, glaucoma, bệnh võng mạc đái tháo đường, tật khúc xạ, mù lòa trẻ em) đều đối mặt với các rào cản về tính hệ thống (thiếu lồng ghép), bất bình đẳng trong tiếp cận,Mthiếu hụt nhân lực chuyên sâu và hạn chế về chính sách tài chính. Xu hướng nghiên cứu và triển vọng can thiệp trong tương lai tập trung vào việc lồng ghép phòng chống mù lòa vào hệ thống y tế cơ sở, quản lý bệnh không lây nhiễm, y tế học đường và ứng dụng công nghệ (AI, Telehealth) để giải quyết các rào cản về địa lý và nhân lực.