Ulaştırma Koridorları Kapsamında Türkiye’nin Transit Taşımacılıktaki Rolü: Lojistik ile Katma Değer Üretimi Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Amaç: Bu çalışma, Türkiye’nin transit ülke avantajını dünya ticaretinden daha fazla pay alabilecek ve lojistik hizmetler yoluyla katma değer üreten rekabetçi bir merkeze dönüşebilecek şekilde nasıl geliştirebileceğini incelemeyi amaçlamaktadır.Yöntem: Öncelikle araştırmanın teorik çerçevesinin ortaya konulması adına literatür taraması ile ulaşılan bilgiler, tasarım bilimi araştırma yaklaşımlarından biri olan CIMO-Logic kullanılarak Bağlam–Müdahale–Mekanizma–Sonuç bileşenlerine göre irdelenmiştir. Daha sonra, ulaşılan değişkenlerin sonuçlara olan etkisi Panel Veri Analizi ile değerlendirilmiş ve Türkiye ve benzer transit geçiş konumuna sahip ülkelerin aralarında bulunduğu 11 ülkenin 2010–2023 yıllarına ait verileri Sabit etkiler modeli ile analiz edilmiştir.Bulgular: Ülkenin transit taşımacılık ile yarattığı katma değer üzerinde multimodal altyapı olanaklarının ve transit operasyonunda taşınan yük hacminin pozitif ve anlamlı etkilerinin olduğu, düşük karbonlu ulaşım operasyonlarının ise kısa vadede negatif ve anlamlı etkilerinin olduğu ortaya konmuştur. Panel veri analizi kapsamında modern gümrük uygulamalarına geçişin hızlanması ve lojistik hizmetlerin kalitesinin artırılması istatistiksel olarak anlamlı bulunmasa da CIMO-Logic kapsamında bu değişkenler lojistik ile katma değer üretimi açısından öne çıkmıştır.Özgünlük: Araştırmanın Türkiye'nin transit ticaretteki rolünü lojistik hizmetlerin katma değer üretimi perspektifinden CIMO temelli ampirik modelle test eden ilk örneklerden biri olması hedeflenmektedir.