AB Karayolu Taşımacılığı Çevresel Etkinliğinin Sürdürülebilir Ulaştırma Politikaları Kapsamında Değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, Avrupa Birliği’ne üye 22 ülkenin karayolu taşımacılığı altyapısı üzerinden çevresel etkinlik düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Hedef, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda ulaştırma sektörünün hem ekonomik hem de çevresel etkilerini birlikte değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmada Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmış; özellikle istenmeyen çıktıları içeren çıktı yönelimli BCC modeli (SBM-BCC-UO) tercih edilmiştir. Analiz, 2022 ve 2023 yıllarını kapsamakta ve altyapı yatırımı, enerji tüketimi ve karayolu uzunluğu gibi girdiler ile yük taşımacılığı hacmi ve sera gazı emisyonları gibi çıktılar arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bulgular: Bazı gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ülkelere göre daha yüksek çevresel etkinlik göstermiştir. Bulgaristan, Estonya, Litvanya, Polonya ve Slovenya, her iki yılda da tam etkinlik sergilemiştir. Buna karşılık, Fransa, İtalya, Finlandiya ve Macaristan, önemli altyapı yatırımlarına rağmen düşük etkinlik puanlarına sahiptir. 2023 yılında genel etkinlik skorlarında %7’lik bir düşüş gözlemlenmiş; bu durum enerji krizi, jeopolitik gelişmeler ve artan karbon salınımıyla ilişkilendirilmiştir. Özgünlük: Çalışma, ulaştırma politikalarında yalnızca sayısal performans ölçütlerinin değil, çevresel sürdürülebilirlik ilkelerinin de dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuçlar, karar vericilere politika oluştururken rehberlik edebilir ve gelecekteki akademik araştırmalara zemin hazırlayabilir.