İşletmelerde Verimliliği Etkileyen Faktörlerin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Belirlenmesi ve Balık Kılçığı Yöntemi ile Çözüm Önerilerinin Geliştirilmesi

Amaç: Bu çalışmada işletmelerin verimliliğine etki eden faktörlerin belirlenmesi, önem derecelerine göre sıralanması ve her bir faktöre dair verimliliği artırıcı önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: İşletmelerde verimliliğe etki eden faktörler AHP Yöntemi ile sıralanmış, DEMATEL Yöntemi ile faktörler arasındaki ilişkiler belirlenmiş ve son olarak Balık Kılçığı Diyagramı ile görselleştirilerek her bir faktöre dair verimliliği artırıcı öneriler sunulmuştur. Bulgular: AHP Yöntemi ile yapılan analizler sonucunda, işletmelerde verimliliğe etki eden en önemli faktörler örgüt kültürü, yönetim ve liderlik ile işletmenin finansal yapısı olarak tespit edilirken; çalışma ortamının ergonomik özellikleri en düşük önem düzeyindeki faktör olarak belirlenmiştir. Gerçekleştirilen DEMATEL Yöntemi uygulamasında sonucunda ise yönetim ve liderlik ile işletmenin finansal yapısı faktörlerinin diğer faktörleri en çok etkileyen faktörler olduğu tespit edilmiştir. Balık kılçığı diyagramı uygulamasında ise bulgular görselleştirilerek, her bir faktöre dair verimliliği artırıcı öneriler sunulmuştur. Özgünlük: İşletmelerde verimlilik konusunu bir bütün olarak ele alan çalışmaların az olduğu ve farklı çok kriterli karar verme yöntemleri ile balık kılçığı diyagramı uygulamasının oldukça kısıtlı olduğu literatür taramasında görülmekte iken, uygulamalarda kullanılan modelin özgün olması bu çalışmayı diğer çalışmalardan yöntem ve model olarak farklılaştırmaktadır.