İklim Değişikliğiyle Mücadelede Etkili Faktörlerin Önceliklendirilmesi için Grup Karar Vermeye Dayalı Küresel Bulanık VIKOR Tabanlı Bir Model

Amaç: İklim değişikliğiyle mücadele, belirsizlik içeren karmaşık karar problemlerini beraberinde getirmektedir. Bu çalışma, paydaş görüşleri ve kriter belirsizliklerini dikkate alarak, etkili faktörleri önceliklendirmek ve politika alternatiflerini sıralamak amacıyla grup karar vermeye dayalı Küresel Bulanık VIKOR (SF VIKOR) modelini önermektedir. Model, sürdürülebilirlik, ekonomik etki ve sosyal kabul gibi çok boyutlu kriterleri bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır.Yöntem: Çalışmada, iklim politikalarını değerlendirmek amacıyla 10 kriter dört boyut altında ele alınmış, 8 uzmanın görüşleri doğrultusunda 6 alternatif politika senaryosu analiz edilmiştir. Alternatifler, küresel bulanık ortamda SF VIKOR yöntemi ile değerlendirilmiş; kriter ağırlıkları grup karar verme yaklaşımıyla belirlenmiş ve belirsizlik küresel bulanık sayılarla modellenmiştir. Bulgular: Analiz sonuçlara göre A4 (Elektrikli ulaşım ve temiz taşıma sistemleri) ve A5 (Karbon yakalama ve depolama teknolojileri) en yüksek performansı göstererek en etkili alternatifler olarak öne çıkmıştır. A1 (Yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması) ve A3 (Karbon vergisi ve emisyon ticaret sistemleri) orta düzeyde katkı sağlarken, A2 (Enerji verimliliği ve talep yönetimi politikaları) ve A6 (Ormanlaştırma ve doğa temelli çözümler) daha düşük performans sergilemiştir. Duyarlılık analizi, A4 ve A5’in farklı koşullarda da en kararlı alternatifler olduğunu ve modelin güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermiştir.Özgünlük: Bu çalışma, iklim politikalarının önceliklendirilmesinde grup karar vermeye dayalı SF VIKOR yaklaşımıyla literatüre yenilikçi katkı sunmakta, belirsizliği modelleyerek çok kriterli karar verme sürecini bütüncül ele almakta ve politika yapıcılar için güvenilir bir karar destek çerçevesi sağlamaktadır.