TÜRK ASKERÎ MARŞLARINDA MAKAMSAL ÖĞELER

ÖZ Marşlar hitap ettiği topluma, gerek melodi gerekse de sözleri açısından bir araya getirme, bir olma gibi duygular aşılayan müzikal yapıtlardır. Marşlar ilk önce savaş müziği olarak askerî müzik içinde gelişmiş ve popülerleşmiştir. Türk ordularında çok eskiden beri kullanılan Mehteran ismiyle de dünyaca tanınır hale gelen yapı, 1826’da Muzika-i Hümayun adı altında batı tarzı askerî bandoların kullanılmaya başlamasıyla değişikliğe uğramıştır. Bu çalışmanın amacı; Türk askerî bandolarının icra ettiği marşlarda makamsal ezgilerin yer alıp almadığının incelenmesidir. Bu açıdan makamsal ezgiler içeren çok sesli Türk marşı geleneğinin oluşup oluşmadığının irdelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Millî Savunma Bakanlığı Müzik Arşivinde yer alan Türk Marşları kısmı incelenmiştir. Marşlar genel yapı ve ezgiler özelinde makamsal müziğe ait izler taşıyıp taşımama durumuna göre incelenmiştir. Bu izleri taşıdığı tespit edilen marşlardan altısı makamsal analize tabi tutulmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda makamsal izler taşıyan marşların, bütün arşivin yaklaşık yüzde onunu kapsadığı belirlenmiştir. Genel marş sayısının eski kayıtlara göre oldukça az olduğu, birçok marşın askerî bando için düzenlemesinin yapılmadığı görülmüştür. Analiz yapılan marşlar, makamsal öğeler içeren Türk askerî marş ekolünün oluşabileceğini göstermiştir. Türk geleneğinden batı ordularına miras kalan marş kültürünün tekrar asli yerini bulması önemlidir. Bu açıdan marş geleneğinin özellikle beste boyutuna yüzlerce yıllık Türk müziği unsurlarının dahil edilerek ilerletilmesi önerilmiştir.