TÜRKİYE’DE ÇOK PARTİLİ DÖNEMDE TEK BAŞINA İKTİDAR OLAN PARTİLER (1946-2026)

Bu çalışma, Türkiye’de çok partili siyasi hayata geçişin başladığı 1946 senesinden 2026 perspektifine uzanan süreçte tek başına iktidar olan Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Adalet Partisi, Anavatan Partisi ve Adalet ve Kalkınma Partisi’nin yapısal, ideolojik ve yönetimsel süreçlerini incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, siyasal iktidar ve siyasi parti kavramlarından hareketle, söz konusu partilerin iktidara geliş süreçlerini "Nereden geldi? Kimdir?, Nasıl geldi?, Ne yaptı? ve Neden gitti?" şeklindeki beş soru ekseninde analiz etmektir. Bu çerçevede, Türk siyasi hayatını şekillendiren askeri darbeler, ekonomik krizler ve değişen devlet-toplum ilişkileri bağlamında siyasi iktidarların yapısı bütüncül şekilde ortaya konulmuştur. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın teorik kısmında siyasi iktidar kavramı ve siyasi partiler tanımlanmıştır. Tarihsel analiz, Cumhuriyet Halk Partisi’nin tek parti iktidarından çok partili hayata geçişe öncülük etmesiyle başlamaktadır. Ardından Demokrat Parti ve Adalet Partisi iktidarlarının merkez çevre ilişkileri ve askeri müdahaleler bağlamındaki deneyimleri ele alınmıştır. 1980 sonrası dönemde ise Anavatan Partisi, neoliberal politikalar ve dört eğilimi birleştiren sentez yaklaşımı bağlamında Türkiye’nin küresel entegrasyonundaki rolü üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde 2002 sonrasında iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi incelenmiştir. Bu kapsamda çalışma Türkiye’de siyasi iktidarın dönüşümüne bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.