ՀԱՅԵՐԻ ՏԵՂԱԲԱՇԽՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ԹԻՖԼԻՍԻ ԳԱՎԱՌՈՒՄ ԵՎԹԻՖԼԻՍ ՔԱՂԱՔՈՒՄ 1920-ԱԿԱՆ ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻՆ / DISTRIBUTION OF ARMENIANS IN TIFLIS UEZD ANDTHE CITY OF TIFLIS IN THE 1920-S

Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել հայերի տեղաբաշվածությունըՎրաստանի Թիֆլիսի գավառում եւ մայրաքաղաք Թիֆլիսում1։ ՀայերըՎրաստանում բնակություն են հաստատել վաղ միջնադարից սկսած, իսկհետագա դարերում նրանց թվաքանակը գնալով մեծացել է։ Այդհանգամանքը պայմանավորված է Հայաստանի պետականությանկորստով, ինչպես նաեւ օտար ասպատակություններով։ Վրացիները,պահպանելով իրենց կիսանկախ պետականությունը, ապավինել են հայբնակչության ներուժին։ Արդեն 19-րդ դարից սկսած՝ Վրաստանի մի շարքքաղաքներում հայերը սկսում են կազմել բնակչության զգալի մասը։Արեւելյան Վրաստանը մշտապես պատվար է եղել հայ ժողովրդի համար,օգնել է խուսափել օտար նվաճողների պատճառած արհավիրքներից։ Այդհանգամանքը պայմանավորված է Վրաստանի այդ հատվածի բարենպաստաշխարհագրական պայմաններով եւս։Սույն աշխատանքում ուսումնասիրել ենք հայ ժողովրդիտեղաբաշխվածությունը եւ ժողովրդագրական շարժընթացները Վրաստանիմայրաքաղաք Թիֆլիսում եւ Թիֆլիսի գավառում 1920-ական թվականներին:Այս հետազոտության խնդիրներն են`1.լուսաբանել հայ բնակչության ժողովրդագրական պատկերիփոփոխության պատճառներն ու միտումները.2.ցույց տալ Վրաստանում պատմաժողովրդագրական իրավիճակընախքան խորհրդային կարգերի հաստատումը.3. պարզաբանել հայերի արտագաղթի պատճառները Վրաստանից։Հայերի թիվը սկսում է աճ գրանցել արեւելավրացականքաղաքներում, 19-րդ դարի վերջերից սկսած, երբ Ռուսականկայսրությունը թեւակոխել էր կապիտալիստական զարգացման փուլ։Հետազոտությունը իրականացնելիս կիրառել ենք պատմահամեմատական,վերլուծական ինչպես նաեւ վիճակագրական մեթոդներ՝ նպատակհետապնդելով ներկայացնելու օբյեկտիվ եւ անաչառ լուսաբանումընտրված ժամանակաշրջանի եւ խնդրի առնչությամբ։ Կատարածուսումնասիրության համաձայն կարելի է պնդել, որ ըստ 1926 թվականիՀամամիութենական մարդահամարի տվյալների՝ հայերը բնակվել ենԹիֆլիսի գավառի բոլոր երեք խոշոր քաղաքներում եւ երեսունմեկ գյուղական բնակավայրերում։ Հոդվածում անդրադարձել ենք տվյալբնակավայրերում հայերի տեղաբաշխվածությանը, վերլուծել ենք նրանցթվաքանակի աճի պատճառները, մայրենի լեզվի իրավիճակը՝ ըստմարդահամարի տվյալների։