Mehmed Hussein Shahriyar within the Context of Georgian Literatur

მუჰამედ ჰუსეინ შაჰრიარი (1906-1988) XX საუკუნის თურქული და სპარსული ლიტერატურის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი იყო. მისი ნაწარმოებები უმაღლესი პოეტური ოსტატობით არის შექმნილი და მრავალსაუკუნოვანი სპარსული პოეზიის მშვენებაა. ქართულ სალიტერატურო სივრცეში შაჰრიარის სახელი პირველად 1967 წელს გამოჩნდა – დავით კობიძემ შაჰრიარის ლექსები შეიტანა სპარსულ ქრესტომათიაში, რასაც დაურთო პოეტის შესახებ მოკლე ცნობა: „შაჰრიარი ირანში ძალიან პოპულარული პოეტია. მის ლექსებში შესამჩნევია საადის, შირაზის, ჰაფეზის მოტივების გავლენა და უძველესი პოეზიის სურნელი იგრძნობა. მაგრამ მას მაინც აქვს უნიკალური პოეტური ხმა და ხედვა“. თენგიზ კეშელავამ შაჰრიარს ვრცელი ესეი მიუძღვნა, სადაც მას ღაზალების უნიკალურ ოსტატად მოიხსენიებს. მკვლევარმა შაჰრიარის ლექსები დეტალურად შეისწავლა და სამ ჯგუფად დაყო: 1. კლასიკური სტილის ლექსები, რომლებშიც კლასიკოსი პოეტების გავლენა აშკარად იგრძნობა; 2. რომანტიკული ლექსები, რომლებიც პირად გრძნობებს მოიცავს; 3. ლექსები, რომლებშიც პოეტი იყენებს სოციალურ თემებზე დაფუძნებულ რეალისტურ სტილს. მაგალი თოდუა, ცნობილი ლიტერატურული მოღვაწე და სპარსული პოეზიის მთარგმნელი, 1973 წელს სამეცნიერო მისიით ჩავიდა ირანში. როდესაც შაჰრიარმა ამის შესახებ შეიტყო, მან ქართველი პროფესორი სახლში დაპატიჟა. არსებობს მაგალი თოდუას თბილი მოგონება ამ შეხვედრაზე. შაჰრიარი მთელ თურქულ სამყაროში ცნობილია თავისი პოემით „სალამი, ჰაიდარბაბა“, რომელიც 80 ენაზეა თარგმნილი. ოქტაი კაზუმოვმა ის თარგმნა აზერბაიჯანულიდან ქარ-თულად, ხოლო პწკარედი მხატვრულად გარდათქვა ქართველმა ირანისტმა და პოეტმა ნომადი ბართაიამ. მან საგულდაგულოდ მიუსადაგა ორიგინალის 3+2 სალექსო ფორმას ქართული, რათა ადეკვატურად გადმოეცა ლექსის სული. 2017 წელს ეს თხზულება გამოიცა საქართველოში აზერბაიჯანის უხუცესთა საბჭოს ინიციატივით, რომელსაც მხარს უჭერს ირანის ისლამური რესპუბლიკის კულტურის სამინისტრო.