Kötü İnsandan İyi Arabulucu Olur mu?

Arabuluculuk, güven ve taraf iradesi üzerine kurulu, belirli ilke ve yöntemlerle yürütülen yapılandırılmış bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bu çalışma; narsisizm, Makyavelizm ve psikopatiden oluşan "Karanlık Üçlü"nün, mesleğin etik temeli olan, tarafsızlık, dürüstlük ve özen yükümlülükleriyle yarattığı yapısal çatışmayı incelemektedir. Metinde "kötü insan" nitelemesi ahlaki bir yargıdan ziyade; arabuluculuk mesleğinin gerekleriyle sistematik biçimde çelişen davranış örüntülerine dair bir risk göstergesi olarak ele alınmıştır. Geniş kapsamlı meta-analiz verilerine (N≈43.907) dayanılarak; bu özelliklerin mesleki yetersizlikten çok, kuralsızlık ve "karşı üretken iş davranışı" ile güçlü bağı ortaya konmuş; tehlikenin, arabuluculuk sürecin kişisel menfaat için araçsallaştırılması olduğu vurgulanmıştır. Tom R. Tyler’ın usuli adalet teorisi ışığında, tarafların sürece duyduğu hassasiyet gözetildiğinde; bu suistimallerin kurumun meşruiyetini zedeleyen sistemik bir soruna dönüştüğü görülmektedir. Çalışmada normatif analiz olarak; psikolojik taramaların KVKK ve Anayasa m. 20 ile çatışması ve arabulucu hilesinin TBK m. 36/2 bağlamında yarattığı "üçüncü kişi hilesi" çıkmazı tartışılmıştır. Düşük denetim oranları karşısında; psikolojik yeterliliğin yasal zemine kavuşması, davranışsal izleme ve arabulucu hilesinin doğrudan iptal sebebi sayılması önerilmektedir. Çalışma, söz konusu etik çatışmanın yönetilebilir bir risk değil, giderilmesi gereken sistemsel bir uyumsuzluk olduğu sonucuna varmaktadır.