समज मधयमच रजकय परकरयवर हणर परभव : भरतय लकशहच अभयस

एकविसाव्या शतकात माहिती व संवाद तंत्रज्ञानाने मानवी जीवनाच्या सर्व क्षेत्रांमध्ये मूलभूत परिवर्तन घडवून आणले आहे. या परिवर्तनाचा सर्वाधिक प्रभाव समाज माध्यमांच्या स्वरूपात दिसून येतो. समाज माध्यमे केवळ मनोरंजन किंवा वैयक्तिक संवादाचे साधन न राहता, ती सामाजिक, सांस्कृतिक तसेच राजकीय व्यवहारांची महत्त्वाची व्यासपीठे बनली आहेत. विशेषतः राजकारणाच्या क्षेत्रात समाज माध्यमांनी पारंपरिक राजकीय संवादाची रचना बदलून टाकली आहे. पूर्वी राजकीय माहिती वृत्तपत्रे, रेडिओ आणि दूरदर्शन या माध्यमांतून नियंत्रित स्वरूपात जनतेपर्यंत पोहोचत असे. परंतु समाज माध्यमांच्या उदयानंतर राजकीय संवाद अधिक खुला, वेगवान आणि द्विमार्गी झाला आहे. नागरिक, राजकीय नेते, पक्ष, कार्यकर्ते आणि माध्यम संस्था यांच्यात थेट संवाद शक्य झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर समाज माध्यमे आणि राजकारण यांच्यातील संबंधांचा अभ्यास करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. प्रस्तुत संशोधन लेखात समाज माध्यमांचा राजकीय प्रक्रियेवर होणारा प्रभाव भारतीय लोकशाहीच्या संदर्भात समजून घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.