सवततर भरततल सहतयच परतबब

सदर शोधनिबंधात स्वतंत्र भारतातील साहित्याचे प्रतिबिंब या संकल्पनेच्या माध्यमातून स्वातंत्र्योत्तर भारतीय समाजातील सामाजिक, सांस्कृतिक, राजकीय व वैचारिक परिवर्तनांचा सखोल अभ्यास करण्यात आला आहे. १९४७ नंतर भारतीय समाजाने अनुभवलेले फाळणीचे दुःख, निर्वासितांचे प्रश्न, जातिव्यवस्था, गरिबी, औद्योगिकीकरण, शहरीकरण, स्त्रीस्थिती आणि सामाजिक विषमता यांचे प्रभावी प्रतिबिंब साहित्यामध्ये कसे उमटले, याचे विश्लेषण या अभ्यासात केले आहे. स्वातंत्र्योत्तर साहित्य हे केवळ कलात्मक अभिव्यक्ती न राहता सामाजिक वास्तवाचे संवेदनशील व चिकित्सक माध्यम ठरले आहे. प्रगतिशील साहित्य, दलित साहित्य, स्त्रीवादी साहित्य तसेच ग्रामीण व शहरी वास्तववाद या विविध साहित्यप्रवाहांनी उपेक्षित घटकांचे दुःख, संघर्ष, आत्मसन्मान व अस्मितेचे प्रश्न ठामपणे मांडले. मराठी साहित्यातील कादंबरी, कथा, कविता आणि नाटक या साहित्यप्रकारांतून सामान्य माणसाचे जीवन, त्याचे संघर्ष, मूल्यसंघर्ष, बंडखोरी आणि मानवी संवेदना प्रभावीपणे व्यक्त झाल्या आहेत.