AYOLLARDA JARROHLIK STRESSIGA VEGETATIV NERV TIZIMINING FIZIOLOGIK JAVOBI

Ayollarda jarrohlik aralashuvlari organizm uchun kuchli stress omili bo‘lib, u murakkab neyrogumoral va vegetativ mexanizmlar orqali umumiy gomeostazning vaqtincha yoki barqaror buzilishiga olib keladi. Ushbu jarayonda vegetativ nerv tizimi (VNT) markaziy regulyator tizim sifatida jarrohlik stressiga moslashuv reaksiyalarini shakllantiradi. Simpatik va parasimpatik bo‘limlar o‘rtasidagi muvozanatning o‘zgarishi yurak-qon tomir tizimi, nafas olish, metabolik jarayonlar, immun javob va gormonal sekretsiyada sezilarli fiziologik o‘zgarishlarga sabab bo‘ladi. Ayollarda reproduktiv tizimning neyroendokrin bog‘liqligi, estrogen va progesteron gormonlarining vegetativ regulyatsiyaga ta’siri jarrohlik stressiga javobning jinsga xos jihatlarini shakllantiradi. Maqolada jarrohlik stressining rivojlanish bosqichlari, vegetativ nerv tizimi orqali amalga oshadigan adaptatsion va dezadaptatsion mexanizmlar, shuningdek, ayollarda kuzatiladigan vegetativ disfunksiya va uning klinik ahamiyati ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Ushbu mavzu jarrohlik amaliyotida stressni kamaytirish, asoratlarning oldini olish va individual yondashuvni takomillashtirishda muhim nazariy va amaliy ahamiyatga egadir.