An Examination of Sayyid Jamal al-Din al-Afghani's Life and Influence in Ottoman Society

Özet Seyyid Cemaleddin Efgani (1838-1897), İslam modernizmi akımının önemli düşünürlerinden biridir. Onun görüş ve mücadeleleri, araştırmacılar arasında bugüne dek tartışma konusu olmuştur. Çoğu tartışmanın nedeni, Efgani’nin maceralı hayatı ve kimlik gizliliğidir. Afganistan, İran, Mısır, Hindistan ve Osmanlı’daki yaşadığı olaylar ve verdiği mücadeleler hâlâ farklı yorumlara açıktır. Onun Osmanlı toplumundaki yaşamı ve faaliyetleri, biyografisinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Hayatının bu önemli bölümüyle ilgili birçok araştırma yapılmış ve sonuç olarak Seyyid’in Osmanlı’daki hayatı üzerine önemli çalışmalar ortaya çıkmıştır. Yapılan çalışmalar arasında görüş ve rivayet farklılıkları açıkça görülmektedir. Cemaleddin Efgani’nin Osmanlı’daki hayatı ve etkisini konu alan bu çalışma, ortaya çıkan farklı rivayetlerin üzerinden ortak bir anlatı çıkarmayı amaçlamaktadır. Türk ve yabancı yazarların eserleri ile konu ile ilgili bulunan metinlerin ışığında, Seyyid Cemaleddin Efgani’nin hayatının bu önemli bölümünü açıklamak çalışmanın temel amacıdır. Seyyid’in İstanbul’a iki kez gelişi, gelişinin tartışmalara konu olması, Osmanlı devlet yetkilileriyle ilişkisi, ölümü ve fikirlerinin Osmanlı toplumundaki etkisi gibi konular ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Seyyid Cemaleddin Efgani; Osmanlı; Panislamizm; Modernizm; II. Abdülhamit.