"BURSA'DA BULUNAN XIV.-XV. YÜZYIL OSMANLI TÜRBELERİNDEKİ ÇİNİ PROGRAMLARI İLE AYNI DÖNEM TİMURLU TÜRBELERİ ÇİNİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI"

ÖZET. Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk başkenti olan Bursa’da XIV. ve XV. yüzyıllarda inşa edilmiş Osmanlı türbelerinde uygulanan çini süsleme programları ile aynı dönemde Timurlu hanedanı tarafından özellikle başkent Semerkant’ta inşa ettirilen türbelerdeki çinilerin karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınarak incelenecektir. Böylelikle Türbe mimarisi bağlamında Timurlu – Osmanlı arasındaki kültürel etkileşimlerin çini sanatındaki yansımalarına dikkat çekilmesi amaçlanmaktadır. Yukarıda belirtilen amaç çerçevesinde, çalışmanın içeriğinde öncelikli olarak 14-15. yüzyıl Osmanlı ve Timurlu Türbe mimarisinde karşılaşılan çinilerin tasarım, teknik, ikonografik ve mekânsal özellikleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulacaktır. Bu bağlamda, erken Osmanlı mimarisinde, çini bezemenin sınırlı kullanıldığı ancak anlamlı bir rol üstlendiği vurgulanmalıdır. Erken Osmanlı dönemi türbelerinde de çini sembolik ve estetik bir ifade aracı olarak kullanılmıştır. Bunların Bursa’daki örneklerini, Yeşil Türbe (Çelebi Mehmed Türbesi), II. Murad Türbesi, Şehzade Ahmet Türbesi, Şehzade Mahmud Türbesi ve Cem Sultan Türbesi oluşturmaktadır. Bunlardan çalışma üzerinde ayrıntılı durulacak olan 1421 tarihli Yeşil Türbe, turkuaz rengin öne çıktığı renkli sır tekniğindeki iç mekânın tamamına yayılan çinileriyle Osmanlı çini sanatının başyapıtlarından biri olarak değerlendirilmektedir. II. Murad Türbesi’nde ise daha sade ama seçkin bir çini kullanımı dikkat çekmektedir.