YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA QISHLOQ XOʻJALIGI MAHSULOTLARINING RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISH OMILLARI

Qishloq xoʻjaligi (QX) sektori global ekotizimlarning 60 foizini ishlatadigan va dunyo aholisining 40 foizini yashash manbai bilan ta’minlaydigan eng yirik tarmoq bo‘lib qolmoqda.[1] Shunday qilib, iqtisodiyotni “yashillashtirish” qishloq xoʻjaligisiz erishib boʻlmaydigan jarayon hisoblanadi. Bu esa sohani resurslarga qaramlikdan voz kechishga va yangi raqobatbardoshlik paradigmasini qabul qilishga majbur qiladi. Ushbu maqola yashil iqtisodiyot sharoitida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirishning uchta asosiy omilini – texnologik va amaliy innovatsiyalar orqali operatsion xarajatlarni kamaytirish, xalqaro sertifikatlash va brendlash strategiyalari orqali bozorga kirish va qiymatni oshirish, hamda siyosiy va moliyaviy qoʻllab-quvvatlash orqali investitsiya riskini kamaytirish – tahlil qiladi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, Aniq Dehqonchilik va Agroekologiya kabi barqaror amaliyotlar resurslardan foydalanish samaradorligini kafolatlab, operatsion xarajatlarni pasaytiradi, natijada yuqori net foyda olinadi. Sertifikatlash tizimlari (masalan, organik sertifikat) chakana bozorlarda non-organik mahsulotlarga nisbatan 20% dan ortiq narx premiumlarini olish imkonini beradi.[2] Biroq, ushbu iqtisodiy ustunlikka erishish koʻpincha yashil moliya mexanizmlari, subsidiyalarni isloh qilish va institutsional cheklovlarni bartaraf etish orqali qoʻllab-quvvatlanadigan keng miqyosli qabul qilish strategiyalariga bogʻliqdir. Raqobatbardoshlikni oshirishning kaliti bu texnik va bozor mexanizmlarini mustahkam siyosiy ramka ichida birlashtirishdan iborat. [1] Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2020). Greening the economy with agriculture (GEA): Taking stock of potential, options and prospective challenges. [2] NCAT. (2019). Understanding organic pricing and costs of production (Jeff Schahczenski & Emily Post). ATTRA Sustainable Agriculture. IP441