QISHLOQ XO'JALIGIDA YASHIL TEXNOLOGIYALAR JORIY ETISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGI

Ushbu ilmiy maqola qishloq xo‘jaligi sektorida aniq dehqonchilik, tuproqni muhofaza qilish va aqlli irrigatsiya (Smart Irrigatsiya) kabi yashil texnologiyalarni joriy etishning kompleks iqtisodiy samaradorligini baholaydi. Tadqiqot nafaqat fermer xo‘jaligi darajasidagi (mikroiqtisodiy) daromad-xarajat tahlilini, balki atrof-muhit xizmatlarining total iqtisodiy qiymatini ham hisobga olgan holda makroiqtisodiy barqarorlikka ta’sirini tahlil qiladi. Mikroiqtisodiy tahlil shuni ko‘rsatadiki, bu texnologiyalar kirish xarajatlarini keskin kamaytirish orqali sezilarli rentabellikka erishadi; masalan, aniq dehqonchilik texnologiyalaridan foydalanishda 10:1 gacha foyda-xarajat nisbati kuzatiladi.[1] Makroiqtisodiy darajada, O‘zbekistonning irrigatsiyani modernizatsiya qilish bo‘yicha amalga oshirayotgan investitsiyalari (yiliga 540 million m3 suv va 165 million kVt/soat energiya tejamkorligi)[2] resurs tanqisligi sharoitida mintaqaviy iqlimiy xatarlarni yumshatishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Tadqiqot natijalari moliyaviy cheklovlar, yerga egalik huquqi bo‘yicha noaniqlik va institutsional to‘siqlarni bartaraf etish uchun maqsadli subsidiyalar, yashil moliya mexanizmlari (masalan, SUNREF/AGREENFI kredit liniyalari) va bozorni rivojlantirish siyosatini qo‘llash zarurligini ta’kidlaydi. [1] Pope, M., & Sonka, S. (2020, March 4). Quantifying the economic benefits of on-farm digital technologies. farmdoc daily (10: 40). University of Illinois at Urbana-Champaign. [2] World Bank. (2025, May 21). Uzbekistan to modernize its irrigation infrastructure with World Bank support