Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi İktisat Politikaları: Dönemsel Uygulamalar ve Sonuçların Karşılaştırmalı Bir Değerlendirmesi

Cumhuriyet’in ilanından günümüze Türkiye’nin iktisat politikaları, gerek tarihsel dönemeçler, gerek iç dinamikler ve gerekse küresel gelişmeler doğrultusunda sürekli bir değişim ve dönüşüm yaşamıştır. Atatürk döneminde liberal girişimciliği teşvik eden bir anlayış hâkim olmuş, sermaye yetersizliği nedeniyle devlet yatırımcı rolünü geçici olarak üstlenmiştir. İnönü döneminde ise II. Dünya Savaşı’nın olağanüstü koşulları, katı devletçiliği ve olağanüstü vergileri gündeme getirmiştir. 1950’lerden itibaren Demokrat Parti liberal politikaları ön plana çıkarmıştır.1960’lardan itibaren planlı ekonomik kalkınma ve ithal ikameci stratejileri uygulanmıştır. 1960’lardan 1980’e kadar planlı ekonomi ve ithal ikame stratejileri uygulanmıştır. 24 Ocak 1980 kararlarıyla neoliberal dönüşüm başlamış, 2000’lerde yüksek büyüme dönemlerini küresel krizler ve 2018 sonrasında yaşanan makro dengesizlikler izlemiştir. Bu makale, 1923–2025 dönemini kapsayan iktisat politikalarını ele almakta ve Cumhuriyet’in kuruluşundaki iktisadi vizyon ile bugünün politikalarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir.