Sürdürülebilir Tekstil Tasarımı Bağlamında Bayramiç Dağahmetçe Bez Dokumalarının Tasarım Odaklı Değerlendirilmesi

Bu çalışma, Çanakkale ili Bayramiç ilçesine bağlı Dağahmetçe’de günümüzde sınırlı ölçekte sürdürülen bez dokumacılığı geleneğini; üretim süreci, teknik ve yapısal özellikleri, motif, renk ve kompozisyon düzenleri ile kullanım alanlarını inceleyerek sürdürülebilir tekstil tasarımı bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöresel bez dokumalarına ilişkin çeşitli araştırmalar bulunmakla birlikte, Dağahmetçe Köyü’ne özgü dokuma üretimini teknik, yapısal ve tasarım odaklı bir yaklaşımla ele alan kapsamlı bir çalışmanın literatürde yer almadığı görülmektedir. Bu araştırma, sahadan elde edilen özgün verilerle bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Araştırma, yorumlayıcı ve yapılandırmacı nitel araştırma çerçevesinde; etnografik saha araştırması, nesne temelli analiz ve tasarım odaklı araştırma yaklaşımlarının birlikte kullanıldığı bütüncül bir yöntemle yürütülmüştür. Bu kapsamda dokuma örnekleri yerinde incelenmiş, üretim aşamaları belgelenmiş ve yerel üreticilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla sözlü veriler elde edilmiştir. Çalışmanın örneklemini örtü, ehram, çarşaf, yaygı, bel bağı ve nakışlı don gibi farklı kullanım amaçlarına yönelik toplam 17 dokuma örneği oluşturmaktadır. Dokumalar; dokuma tekniği, örgü yapısı, iplik türü, çözgü ve atkı sıklıkları, motif düzeni, renk kullanımı ve kompozisyon özellikleri bakımından nesne temelli analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. İncelemeler sonucunda Dağahmetçe bez dokumalarının ağırlıklı olarak bezayağı ve brokar dokuma teknikleriyle üretildiği belirlenmiştir. Aile içi üretim modeli ve yerel ustalık bilgisinin kuşaktan kuşağa aktarılması ise sosyo-kültürel sürdürülebilirliğe katkı sağlamaktadır. Dağahmetçe bez dokumaları, sürdürülebilir tekstil tasarımı kapsamında çağdaş tasarım süreçlerine aktarılabilen önemli bir kültürel kaynak olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Çanakkale Dağahmetçe bez dokumaları, brokar, sürdürülebilir tekstil tasarımı.