Demiryolu Mirasının Yeniden İşlevlendirilmesi: Bursa–Mudanya Gar Binası Üzerinden Mimari Kimlik Analizi

Endüstri yapıları ilk başlarda ulaşım kaygısından dolayı hammadde ve pazara yakın inşa edilmiştir. Buharlı makinanın icadı endüstri devrimin hızlı ilerlemesi için büyük bir adım niteliği taşımaktadır. Buharlı makinenin icadı ile makine çağı başlamış ve ilk olarak gemilerde deniz ulaşımında kullanılmıştır. 1804 te ilk lokomotifin icadı ile de karada kullanılmaya başlanmıştır. Sağladığı hız, düşük maliyet ve uzak pazarlara ulaşma imkânı demir yollarının inşasını hızlandırmıştır. Demiryolları sayesinde sadece ulaşım açısından kolaylık sağlanmamış, aynı zamanda yatırımcıların iş olanağı artmıştır. 1830 yılından itibaren trenler insan ulaşımında da kullanılmış, bununla birlikte demiryolu etrafında bulunan birçok alan iskâna açılmıştır. Buna bağlı olarak ihtiyaca göre demiryolları çevresinde Yolcu Binaları, Lojmanlar, Depolar, İşçi Evleri, restoran ve kafeler inşa edilmiştir. 20. yüzyılın başlarında teknolojinin ilerlemesiyle beraber pek çok endüstri yapısında olduğu gibi demiryolları ve demiryolları yapılarının bazıları önemlerini yitirmeye başlamıştır. Zamanla ‘Demiryolu Mirası’ kavramı ortaya çıkmış ve bu yapılar kültürel mirasın bir parçası olmuştur. Böylece, dünyadaki işlevini yitirmiş birçok demir yolu yapısı yeniden işlevlendirilerek gelecek kuşaklara aktarılmıştır. Ülkemizde bulunan 1874 yılında inşa edilen ve Cumhuriyet döneminde önemini kaybeden Bursa- Mudanya hattında bulunan gar binası 1980yılında yeniden işlevlendirilmiştir. Bu çalışmada yeniden işlevlendirilen mevcut gar binasının mekânsal, yapısal, fiziksel müdahalelerinin yapının mimari kimliğine etkileri üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Demiryolu Mirası, Yeniden İşlevlendirme, Demiryolu Yapıları