Umumi Murakabe Heyeti Raporlarına Göre İş ve İşçi Bulma Kurumu İşe Yerleştirme Faaliyetleri (1946-1960)

Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan itibaren üretim odaklı iktisadi kalkınmaya büyük önem vermiştir. Bu model içinde istihdamın geliştirilmesi oldukça önemliydi. Bu amaçla, işletmelerin ihtiyacı göz önüne alınarak istihdam idaresinin kurulma fikri doğdu. Böylece, ilk defa 1936 İş Kanununda ortaya çıkan istidamın düzenlenmesi için bir müessese kurma fikri, 1946 yılında İş ve İşçi Bulma Kurumunun doğmasıyla hayata geçti. Kurumunun faaliyete geçmesinin ardından en önemli işletme faaliyetlerinden birisi işe yerleştirme (plasman) çalışmalarıydı. Kendisine gelen iş ve işçi taleplerini eşleştiren kurum, tarım ve tarım dışı sektörlerde üretimin devamını sağladı. Bunun yanında nitelikli işçi yetiştirmek amacıyla çeşitli kurslar, seminerler, eğitimler düzenledi. Bölgeler arası işçi transferleri yaparak üretimin sürekliliğini sağlamaya çalıştı. İşçi Barındırma Yurtlarını faaliyete geçirerek iş borsası oluşturdu. Bütün bu çalışmalarla devlet eliyle istihdam süreci kontrol altına alındı. Kurum bu çalışmaları yaparken tüm faaliyetleri Umumi Murakabe Heyeti tarafından sıkı bir murakabe altına alındı. Her yıl yapılan denetimlerle kurumun çalışmaları denetlendi. Kurum çalışmalarında görülen başarılı çalışmalar takdir edildi. Buna karşın faaliyetlerindeki yetersizlikler, faydasız çalışmalara dikkat çekilerek geliştirilmesine yönelik tavsiyelerde bulunuldu. İstidamın geliştirilmesi, iş gücü piyasasına hakim olunması için yapılması gereken ilkeler belirlendi. Bu çalışma Umumi Murakabe Heyeti raporlarına dayanarak İş ve İşçi Bulma Kurumunun işe yerleştirme çalışmalarını incelemiştir. Kurum tarafından yapılan çalışmalar, yenilikçi uygulamalar denetmenlerin çerçevesinden değerlendirilmiştir. Çalışmada arşiv kaynakları, dönemin gazeteleri ve resmi raporlarına kullanılmıştır. Ayrıca 1946-1960 yılları arasındaki İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun işe yerleştirme faaliyetlerini Umumi Murakabe Heyeti raporlarına dayalı olarak inceleyen özgün bir araştırma olup literatüre katkı sağlama amacındadır. Anahtar Kelimeler: İş, İşçi, İstihdam, Plasman