From Total Loss to Residual Value: A Conceptual Framework for Designing Risk-Based Mechanisms Grounded in Structural Fairness

This paper proposes a conceptual design framework for economic and policy mechanisms that employ risk-based incentives, such as insurance systems, lottery schemes, and prize-linked savings. It critically examines a prevailing design assumption under which participants are required to bear a total loss when the expected outcome does not occur. The paper introduces the concept of Residual Value as a structural element of system design, rather than a compensatory add-on or marketing feature. By ensuring that participants retain some form of value even when the primary outcome is not realized, residual value helps reduce perceptions of being a “complete loser” and opens new possibilities for balancing incentives, perceived fairness, and long-term system sustainability. Drawing on insights from behavioral economics, welfare economics, and political philosophy, the framework engages with classic contributions on information asymmetry and insurance markets (Akerlof, 1970; Rothschild & Stiglitz, 1976), as well as theories of structural fairness and social legitimacy (Rawls, 1971; Sen, 1999; Barr, 2012). The paper argues that many structural problems in risk-based systems stem not from risk itself, but from design choices that normalize complete loss and distort participant incentives. From a policy and institutional perspective, the proposed framework suggests that both public and private actors can enhance legitimacy, trust, and sustained participation by designing risk-management mechanisms that are socially acceptable and “fair enough,” rather than relying solely on high returns or intensified risk exposure. This work is intended as a preliminary conceptual contribution, opening avenues for future behavioral experiments, simulation studies, and comparative policy analyses in real-world contexts. บทความนี้เสนอ กรอบแนวคิดเชิงการออกแบบ สำหรับกลไกทางเศรษฐกิจและนโยบายสาธารณะที่ใช้ ความเสี่ยงเป็นแรงจูงใจ (risk-based incentives) เช่น ระบบประกันภัย สลากกินแบ่ง และสลากออมทรัพย์ โดยตั้งคำถามต่อสมมติฐานการออกแบบแบบดั้งเดิมที่มักกำหนดให้ผู้เข้าร่วมต้องเผชิญกับ การสูญเสียโดยสมบูรณ์ (total loss) เมื่อผลลัพธ์ที่คาดหวังไม่เกิดขึ้น บทความนำเสนอแนวคิด “คุณค่าคงค้าง” (Residual Value) ในฐานะ องค์ประกอบเชิงโครงสร้างของระบบ ไม่ใช่เพียงผลพลอยได้หรือเครื่องมือทางการตลาด การออกแบบให้ผู้เข้าร่วมยังคงได้รับคุณค่าบางรูปแบบ แม้ไม่ประสบความสำเร็จตามเงื่อนไขหลักของระบบ ช่วยลดการรับรู้ว่าตนเองเป็น “ผู้แพ้อย่างสิ้นเชิง” และเปิดพื้นที่ใหม่ในการสร้างสมดุลระหว่าง แรงจูงใจ ความเป็นธรรมเชิงการรับรู้ และความยั่งยืนของระบบในระยะยาว กรอบแนวคิดนี้บูรณาการงานจาก เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม เศรษฐศาสตร์สวัสดิการ และปรัชญาการเมือง โดยอ้างอิงงานคลาสสิกด้านความไม่สมมาตรของข้อมูลและตลาดประกันภัย (Akerlof, 1970; Rothschild & Stiglitz, 1976) รวมถึงทฤษฎีความเป็นธรรมเชิงโครงสร้างและความชอบธรรมทางสังคม (Rawls, 1971; Sen, 1999; Barr, 2012) บทความเสนอว่าปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบที่ใช้ความเสี่ยงจำนวนมาก มิได้เกิดจาก “ความเสี่ยง” โดยตรง หากแต่เกิดจากการออกแบบที่ทำให้การสูญเสียโดยสมบูรณ์กลายเป็นเรื่องปกติ ในเชิงนโยบาย กรอบแนวคิดนี้ชี้ให้เห็นว่า ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนสามารถเสริมสร้างความชอบธรรม ความไว้วางใจ และการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องได้ ผ่านการออกแบบกลไกจัดการความเสี่ยงที่ สังคมยอมรับได้และเป็นธรรมในระดับที่เพียงพอ (fair enough) มากกว่าการพึ่งพาผลตอบแทนสูงหรือการเพิ่มระดับความเสี่ยงเพียงอย่างเดียว บทความนี้ทำหน้าที่เป็น งานเชิงแนวคิดเบื้องต้น เพื่อเปิดทางให้การวิจัยเชิงพฤติกรรม การจำลองระบบ และการวิเคราะห์เชิงนโยบายในอนาคต Supplementary Data Included:1.Technical Paper: (Bilingual: Thai-English) Keywords : Risk-based incentives; Residual value; Structural fairness; Behavioral economics; Policy design; Risk-based mechanism design; Information asymmetry; Welfare economics; Insurance design คำสำคัญ : คุณค่าคงค้าง; ความเป็นธรรมเชิงโครงสร้าง; ความเป็นธรรมเชิงการรับรู้; การออกแบบกลไกความเสี่ยง; ความไม่สมมาตรของข้อมูล; เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม; นโยบายสาธารณะ; ประกันภัยคืนเบี้ย