Döngüsel Ekonomi ve Endüstri 4.0: Bir Literatür Araştırması

Döngüsel Ekonomi ve Endüstri 4.0 ile ilgili inceleme ve araştırmalar son yıllarda önem kazanmakla birlikte, Nesnelerin İnterneti (IoT) olgusunun büyümesiyle paralel bir şekilde, döngüsel ekonominin gelişmesinde çeşitli paydaşlar için fırsatlar ve potansiyel riskler ortaya çıkmaktadır. Değer zincirlerinin, ürünlerin, iş modellerinin dijital dönüşüme uğrayıp ve birbirine bağlanmasıyla ilişkili olan Endüstri 4.0 paydaşlarının, Nesnelerin İnterneti kavramının döngüsel ekonomi yönetiminde nasıl bir rol oynayacağı konusuna dair beklentileri gözler önüne sermek bu çalışmanın amacını teşkil etmektedir. Bu çalışma, Endüstri 4.0 ve döngüsel ekonomi arasındaki ilişkiyi, özellikle Nesnelerin İnterneti (IoT) bağlamında ele alan literatürü sistematik bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında Web of Science, Scopus, TR Dizin ve Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında yer alan çalışmalar taranmış; belirlenen dahil etme ve hariç tutma kriterleri doğrultusunda seçilen yayınlar analiz edilmiştir. Bulgular, Endüstri 4.0 teknolojilerinin döngüsel ekonomi uygulamalarını; ürün yaşam döngüsü yönetimi, izlenebilirlik, kaynak verimliliği ve tersine lojistik gibi mekanizmalar aracılığıyla desteklediğini göstermektedir. Bununla birlikte, literatürün büyük ölçüde kavramsal ve betimleyici çalışmalardan oluştuğu, ampirik araştırmaların ve paydaş beklentilerini merkeze alan analizlerin sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Çalışma, Endüstri 4.0 ve döngüsel ekonomi entegrasyonunun yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda örgütsel ve yönetsel bir dönüşüm süreci olarak ele alınması gerektiğini vurgulayarak, gelecekte yapılacak araştırmalar için bütüncül bir çerçeve sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Endüstri 4.0, Nesnelerin İnterneti, Dijital Dönüşüm, Döngüsel Ekonomi.