समजक मलय परवरतनत समज मधयमच भमक

समाज हा मूल्ये, श्रद्धा, संकेत आणि सामूहिक जाणिवांनी घडलेला एक सजीव अवकाश असून काळानुसार त्यात सातत्याने परिवर्तन घडत असते. या सामाजिक मूल्यपरिवर्तनाच्या प्रक्रियेत समाज माध्यमांची भूमिका आज अत्यंत निर्णायक ठरली आहे. पूर्वी कुटुंब, शाळा, धर्मसंस्था आणि स्थानिक समाजव्यवस्था या माध्यमांतून मूल्यसंस्कार घडत असत; परंतु आधुनिक काळात दूरदर्शन, चित्रपट, जाहिराती आणि विशेषतः समाज माध्यमे ही मूल्यनिर्मिती व पुनर्रचनेची प्रभावी शक्ती बनली आहेत. समाज माध्यमांमुळे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा विस्तार झाला असून स्त्रीहक्क, सामाजिक न्याय, पर्यावरण जाणीव, दलित व वंचितांचे प्रश्न यांना व्यापक व्यासपीठ मिळाले आहे. त्यामुळे लोकशाही मूल्ये, समता आणि सामाजिक सहभाग यांना बळ प्राप्त झाले आहे. मात्र याचबरोबर बाजारवादी प्रवृत्ती, सनसनाटीपणा, खोटी माहिती, द्वेषमूलक भाष्य, ट्रोल संस्कृती आणि आभासी लोकप्रियतेची स्पर्धा यांमुळे सामाजिक मूल्यांवर नकारात्मक परिणामही होत आहेत. सत्य, विवेक, संयम, सहिष्णुता आणि नैतिक जबाबदारी यांसारखी मूल्ये दुर्बल होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. त्यामुळे समाज माध्यमांचा वापर विवेकपूर्ण, मूल्याधिष्ठित आणि जबाबदारीने होणे आवश्यक आहे. माध्यम साक्षरता, डिजिटल शिस्त आणि मूल्यसंवेदनशील दृष्टी विकसित झाल्यास समाज माध्यमे सामाजिक मूल्यसंवर्धनासाठी सर्जनशील आणि मानवकेंद्रित परिवर्तनाची प्रभावी साधने ठरू शकतात.