Epidemiologiczne podsumowanie 2025 i bieżące wyzwania w obszarze Jednego Zdrowia Publicznego na rok 2026

Rok 2026 w Polsce i regionie Europy Środkowo-Wschodniej zapowiada się jako okres kumulacji wyzwań sanitarno-epidemiologicznych zdrowia publicznego, w których kluczową rolę odgrywają czynniki demograficzne, transgraniczne oraz środowiskowe. Nasza analiza syntetycznie wskazuje kluczowe ryzyka epidemiologiczne oraz priorytety działań możliwych do wdrożenia na poziomie krajowym i lokalnym. (1) wzrost zachorowań na WZW A w Polsce i pogorszenie sytuacji u sąsiadów (w tym w Czechach); (2) długofalowe skutki wojny w Ukrainie, przy mniejszej roli migracji, lecz utrzymujących się ryzykach związanych z „wojenną” antybiotykoopornością i chorobami przenoszonymi drogą płciową (zwłaszcza w „Polsce powiatowej”, gdzie wzrosty są największe); (3) starzenie się społeczeństwa i rosnącą podatność systemu na zakażenia związane z opieką zdrowotną; (4) bezpieczeństwo wody i potrzebę monitorowania zanieczyszczeń biologicznych w ramach nowych rozwiązań prawnych. Jako strategiczne kierunki działań na początek 2026 r. wskazujemy: wzmocnienie edukacji zdrowotnej (z naciskiem na choroby zakaźne, dezinformację medyczną), zwiększenie akceptacji i dostępności szczepień (m.in. przeciw RSV w ciąży w okienku możliwości oraz rozszerzenie kwalifikacji do bezpłatnych szczepień przeciw WZW A), budowanie odporności systemu poprzez lepszy nadzór i koordynację między służbami w ramach ustawy o ochronie ludności z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji, oraz rozwój monitoringu środowiskowego jakości wody. Wnioskujemy, że skuteczna odpowiedź na ryzyka 2026 r. wymaga podejścia zintegrowanego (One Health), łączącego działania profilaktyczne, poprawę nadzoru i zarządzania kryzysowego oraz interwencje środowiskowe.