परपतर अरथवयवसथ आण ऊरज सकरमणचय सगमवर पवह कचर वयवसथपन: नदड जलहयच अभयस

हा अभ्यास नांदेड जिल्ह्यातील PV कचऱ्याच्या व्यवस्थापनावर केंद्रित आहे, विशेषतः परिपत्र अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा संक्रमणाच्या संदर्भात. अध्ययनानुसार, PV कचरा मुख्यतः काच (६०–७०%), सिलिकॉन (१५–२०%), धातू (१०–१५%) आणि प्लास्टिक/EVA (५–१०%) यांचे मिश्रण आहे, ज्याची योग्य प्रकारे पुनर्वापर क्षमता असूनही विद्यमान व्यवस्थापन अपूर्ण आहे. सध्या PV कचरा व्यवस्थापन प्रामुख्याने लँडफिलिंग, धातू व काच रीसायकलिंग आणि काही ऊर्जा पुनर्प्राप्ती पद्धतींवर अवलंबून आहे, तर सिलिकॉन, प्लास्टिक आणि धोकादायक रासायनिक घटकांचा पुनर्वापर मर्यादित आहे. नांदेडसारख्या जिल्ह्यातील घरगुती व औद्योगिक PV स्थापनेसाठी स्थिर डेटाबेस आणि जागरूकता मोहिमा अजून निर्माण झालेल्या नाहीत. अभ्यासात दिसून आले आहे की, PV कचऱ्याचे शाश्वत व्यवस्थापन शक्य आहे जर परिपत्र अर्थव्यवस्था मॉडेल, रिसायकलिंग तंत्रज्ञान, सुरक्षित वाहतूक, स्थानिक गोळा प्रणाली व जागरूकता कार्यक्रम यांचा समन्वय साधला गेला. या अभ्यासाच्या निष्कर्षांवरून, नांदेड जिल्ह्यासाठी एक उपयुक्त, शाश्वत PV कचरा व्यवस्थापन मॉडेल तयार करता येईल, जे ऊर्जा संक्रमणाच्या उद्दिष्टांना पूरक ठरेल आणि पर्यावरणीय परिणाम कमी करेल.