Αξιολόγηση της επίδρασης της μουσικής αγωγής στην κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη παιδιών προσχολικής ηλικίας μέσω της μεθόδου Carl Orff

ΠερίληψηΗ κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη (ΚΣΑ) αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ολόπλευρη εξέλιξη των παιδιών στην προσχολική ηλικία, καθώς επηρεάζει την προσαρμογή στο σχολικό περιβάλλον, τη συνεργατικότητα, την αυτορρύθμιση και τη μελλοντική σχολική επιτυχία. Στο πλαίσιο αυτό, η μουσική αγωγή αναδεικνύεται σε δυναμικό παιδαγωγικό μέσο, ικανό να ενισχύσει τη συναισθηματική έκφραση και την κοινωνική αλληλεπίδραση μέσω βιωματικών και πολυτροπικών δραστηριοτήτων. Η μέθοδος Orff (Orff-Schulwerk), με τον παιγνιώδη χαρακτήρα της, τη χρήση λόγου, κίνησης, ρυθμού και απλών οργάνων, συνιστά ολιστική φιλοσοφία μάθησης που υπερβαίνει τα όρια της μουσικής εκπαίδευσης και προάγει βασικές διαστάσεις της ΚΣΑ. Η παρούσα έρευνα διερευνά την επίδραση της ενσωμάτωσης μουσικοπαιδαγωγικών δραστηριοτήτων Orff στην κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη νηπίων στην Ελλάδα. Υιοθετήθηκε μικτός ερευνητικός σχεδιασμός (convergent parallel design), συνδυάζοντας ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα. Στο ποσοτικό σκέλος συμμετείχαν 108 παιδιά προσχολικής ηλικίας (4–6 ετών), των οποίων η κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη αποτυπώθηκε με το σταθμισμένο εργαλείο Social-Emotional Assessment Measure (S.E.A.M.). Στο ποιοτικό σκέλος συμμετείχαν 6 νηπιαγωγοί, που υλοποίησαν τις δραστηριότητες Orff και παρείχαν δεδομένα μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων. Τα ποσοτικά αποτελέσματα κατέδειξαν σημαντική βελτίωση σε τρεις βασικούς δείκτες: (α) συναισθηματική επίγνωση (από 45% σε 80%), (β) κοινωνική αλληλεπίδραση (από 50% σε 85%) και (γ) αυτορρύθμιση (από 40% σε 75%). Οι συνεντεύξεις επιβεβαίωσαν ότι οι δραστηριότητες ενίσχυσαν την ενσυναίσθηση, την αίσθηση του ανήκειν και τη δημιουργία θετικού κλίματος στην τάξη, μειώνοντας τις συγκρούσεις και ενισχύοντας τη συμμετοχή όλων των παιδιών. Τα ευρήματα ευθυγραμμίζονται με τη διεθνή βιβλιογραφία (π.χ. Juslin, 2019·Wilson, 2022· Mabini, 2024) και επιβεβαιώνουν ότι η μέθοδος Orff μπορεί να θεωρηθεί όχι μόνο μουσικοπαιδαγωγική τεχνική αλλά ολοκληρωμένη παιδαγωγική φιλοσοφία κοινωνικής μάθησης. Η μελέτη συμβάλλει στην κάλυψη ενός σημαντικού ερευνητικού κενού στην ελληνική βιβλιογραφία, παρέχοντας εμπειρικά δεδομένα για τη συμβολή του Orff στην ΚΣΑ, και προσφέρει πρακτικές κατευθύνσεις για την ενσωμάτωσή της στο Πρόγραμμα Σπουδών του Νηπιαγωγείου. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω ερευνών με διαχρονικό σχεδιασμό και σε διαφορετικά κοινωνικοπολιτισμικά πλαίσια, ώστε να τεκμηριωθεί η μακροχρόνια αποτελεσματικότητα της μεθόδου.Λέξεις-κλειδιά: Μουσική προσχολική αγωγή, κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη, μέθοδος Orff, μουσικοπαιδαγωγικές πρακτικές, συναισθηματική νοημοσύνη AbstractSocial-emotional development (SED) constitutes a key dimension of early childhood education, as it directly affects children’s adjustment to the school environment, their capacity for cooperation, self-regulation, and later academic achievement. Within this framework, music education emerges as a dynamic pedagogical tool that fosters emotional expression and social interaction through experiential and multimodal activities. The Orff-Schulwerk approach, with its playful character and integration of language, movement, rhythm, and simple instruments, represents a holistic philosophy of learning that transcends the boundaries of music education and promotes core dimensions of SED. The present study investigates the impact of integrating Orff-based music activities on the social-emotional development of preschool children in Greece. A mixed-methods convergent parallel design was adopted, combining quantitative and qualitative data. The quantitative sample consisted of 108 children aged 4–6 years, whose social-emotional development was assessed with the standardized Social-Emotional Assessment Measure (S.E.A.M.). The qualitative sample comprised six preschool teachers who implemented Orff activities in their classrooms and provided data through semi-structured interviews. Quantitative results indicated significant improvements in three key indicators: (a) emotional awareness (from 45% to 80%), (b) social interaction (from 50% to 85%), and (c) self-regulation (from 40% to 75%). Qualitative findings confirmed that children developed greater empathy, a stronger sense of belonging, and a more positive classroom climate, while conflicts were reduced and participation increased. These findings are consistent with international research (e.g., Juslin, 2019; Wilson, 2022; Mabini, 2024) and reinforce the view that the Orff-Schulwerk is not merely a music education technique but a comprehensive pedagogical philosophy of social learning. This study addresses a significant gap in the Greek literature by providing empirical evidence on the role of Orff in promoting SED, while offering practical guidelines for its integration into the national preschool curriculum. It also highlights the need for further research with longitudinal designs and across different socio-cultural contexts in order to examine the long-term effectiveness of the approach.Keywords: Early childhood music education, Social-emotional development, Orff approach, Music pedagogy, Emotional intelligence