Bilinçli Tüketim ve Sosyal İnovasyon İlişkisi: Tüketici Tutumları Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Bu çalışmanın amacı, tüketicilerin bilinçli tüketim eğilimleri ile firmaların sosyal inovasyon uygulamalarına ilişkin tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırmanın evreni Kırşehir il merkezinde yaşayan tüketicilerden oluşmakta, örneklem ise basit tesadüfi örnekleme ile seçilen 400 katılımcıyı kapsamaktadır. Veriler, Bilinçli Tüketici Ölçeği ile Firmaların Sosyal İnovasyon Uygulamalarına İlişkin Tüketici Tutumları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analiz sürecinde öncelikle normallik varsayımı çarpıklık ve basıklık değerleriyle değerlendirilmiştir. Ardından ikili grupların karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi, üç ve daha fazla grubun karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi uygulanmış, grup farklılıklarının kaynağını belirlemek için çoklu karşılaştırmalardan yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönü ve gücü Pearson korelasyon analiziyle test edilmiştir. Bulgular, bilinçli tüketim eğilimleri ile sosyal inovasyon uygulamalarına ilişkin tutumlar arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir; korelasyon katsayısı -0,399 düzeyindedir ve anlamlılık değeri 0,001’den küçüktür. Demografik değişkenler açısından yaş, cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Gelir düzeyine göre sosyal inovasyon tutumlarında anlamlı farklılık görülmekle birlikte ikili grup karşılaştırmalarında belirgin bir ayrışma ortaya çıkmamıştır. Sonuçlar, bilinçli tüketim düzeyi yükseldikçe sosyal inovasyon iddialarına yönelik tutumların daha eleştirel bir yöne kayabileceğini düşündürmektedir. Uygulayıcılar açısından sosyal inovasyon faaliyetlerinin ölçülebilir etki göstergeleriyle desteklenmesi, şeffaflık ve güveni güçlendiren kurumsal iletişim stratejilerinin geliştirilmesi önerilmektedir.