Örgütsel Sessizlik ve Örgütsel Dışlanma İlişkisine Yönelik Kavramsal Bir İnceleme

Bu çalışmanın amacı, örgütlerde çalışanların düşünce, görüş ve önerilerini bilinçli olarak ifade etmekten kaçınmaları şeklinde tanımlanan örgütsel sessizlik ile çalışanların sosyal, yönetsel ve örgütsel süreçlerin dışında bırakılmaları sonucu ortaya çıkan örgütsel dışlanma arasındaki ilişkiyi kavramsal çerçevede incelemektir. Günümüz örgütlerinde artan rekabet, performans baskısı, hiyerarşik yapılanmalar ve otoriter yönetim anlayışları, çalışanların kendilerini ifade etme eğilimlerini sınırlamakta; bu durum örgütsel sessizlik ve dışlanma gibi olumsuz örgütsel olguların yaygınlaşmasına neden olmaktadır. Örgütsel sessizlik, bireysel bir tutumdan ziyade örgüt kültürü, liderlik tarzı, örgütsel adalet, güven ve iletişim iklimi gibi yapısal faktörler tarafından şekillenen çok boyutlu bir kavram olarak ele alınmaktadır. Benzer şekilde örgütsel dışlanma, çalışanların örgüte yönelik aidiyet duygularını zayıflatan, psikolojik iyi oluşlarını ve örgütsel tutumlarını olumsuz etkileyen önemli bir örgütsel sorun alanı olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, kavramsal inceleme ve literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, örgütsel sessizlik ve örgütsel dışlanma konularında ulusal ve uluslararası literatürde yer alan kuramsal ve ampirik çalışmalar sistematik biçimde incelenmiş; söz konusu kavramların tanımları, nedenleri, sonuçları ve birbirleriyle olan ilişkileri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Literatür incelemesi sonucunda, örgütsel sessizliğin örgütsel dışlanmayı besleyen önemli bir mekanizma olduğu; çalışanların görüşlerini ifade edemedikleri örgütlerde dışlanmışlık algılarının daha yoğun biçimde ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca dışlanma algısının, örgütsel sinizm, yabancılaşma, tükenmişlik, düşük performans ve örgütsel bağlılıkta azalma gibi olumsuz sonuçlara yol açtığı vurgulanmaktadır. Çalışma sonuçları, örgütlerde açık iletişimi destekleyen, katılımcı ve kapsayıcı yönetim anlayışlarının benimsenmesinin önemini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, örgütsel sessizlik ve örgütsel dışlanmanın azaltılmasına yönelik geliştirilecek yönetsel uygulamaların, çalışanların psikolojik güvenlik algılarını güçlendirerek örgütsel etkinliğe ve sürdürülebilir başarıya katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.