Sağlık Göstergelerinin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisinin Panel Veri Analizi ile İncelenmesi

Sağlık hizmetlerindeki kalite, ekonomik büyümeye etki eden en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Devletlerin ve kurumların sağlık sektörü üzerindeki yatırımları, beşeri sermayenin sağlık düzeyine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, 49 yüksek gelirli ülke grubunda 2000-2024 yıllık dönemi için sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi panel veri analizi ile incelenmesi amaçlanmaktadır. Bulgular sonucunda birim ve zaman etkilerin modelde yer alması gerektiği belirlenmiştir. Gözlenemeyen etkilerin yer aldığı model sabit etkiler ve tesadüfi etkiler yaklaşımları ile tahmin edilmiştir. Uygulanan test sonucuna göre bu etkinin sabit etkilerden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede tahmin edilen sabit etkiler modeli sonuçlarına göre sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi istatistiki olarak anlamlı çıkmıştır. Birimler arası korelasyon, otokorelasyon ve değişen varyans problemlerine karşı Driscoll - Kraay tahmincisi ile elde edilen bulgulara göre yüksek gelirli ülkelerde sağlık göstergelerinden yalnızca yaş bağımlılık oranı beklenen yönde bir etki göstermemiştir. Buna karşılık sağlık harcamaları, hekim sayısı, yatak sayısı ve doğumda beklenen yaşam süresi değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde bu çalışmanın analiz sonuçları politika yapıcılara yüksek gelirli ülkelerde sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerinde etkili bir rol oynadığını ortaya koymakla birlikte sağlık sektörünün gelişmesinin ve sağlık göstergelerindeki iyileşmenin yüksek gelirli ülkelerde sürdürülebilir ekonomik büyümenin önemli belirleyicilerinden biri olduğuna dikkat çekmektedir.