İzmir'de Gecekondulaşma ve Neoliberal Kentleşme: Kadifekale ve Limontepe'de Mekânsal ve İdeolojik Dönüşüm

Türkiye’de hızlı kentleşme süreciyle birlikte ortaya çıkan gecekondu olgusu, toplumsal eşitsizliklerin, göç dinamiklerinin ve neoliberal kent politikalarının kesiştiği bir alan haline gelmiştir. 1950’li yıllardan itibaren kırsal nüfusun kente yönelmesiyle hız kazanan bu süreç, özellikle büyükşehirlerin çeperlerinde barınma, mülkiyet ve sosyal adalet sorunlarını derinleştirmiştir. İzmir kenti, bu dönüşümün en çarpıcı örneklerinden birini sunmakta; Kadifekale ve Limontepe mahalleleri, kentleşmenin tarihsel seyri içinde hem dayanışma mekânları hem de mekânsal dışlanmanın simgeleri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, gecekondu hareketlerini tarihsel ve kuramsal bir perspektiften ele almakta; toplumsal yapı, mülkiyet ilişkileri, göç, rant ve mekânsal adalet kavramları üzerinden değerlendirmektedir. Çalışmada nitel bir yaklaşımla literatür taraması ve belge analizi yöntemleri kullanılmış; gecekondu olgusunun evrimi, Henri Lefebvre’nin “mekânın üretimi”, David Harvey’nin “kentsel adalet” ve Şengül’ün “mekânsal siyaset” yaklaşımları çerçevesinde teorik olarak yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, Kadifekale’deki kentsel dönüşümün devlet müdahaleciliğiyle, Limontepe’deki dönüşümün ise piyasa merkezli politikalarla şekillendiğini; her iki sürecin de kentsel mekânın metalaşması ve toplumsal hafızanın silinmesi gibi sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. İzmir örneği, Türkiye’de gecekondu bölgelerinin neoliberal dönemde nasıl birer kentsel rant alanına dönüştüğünü açık biçimde ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın amacı, İzmir’deki Kadifekale ve Limontepe mahalleleri üzerinden Türkiye’deki gecekondu hareketlerinin tarihsel, toplumsal ve ekonomik dönüşümünü kuramsal düzlemde inceleyerek, neoliberal kentleşme politikalarının mekânsal adalet üzerindeki etkilerini tartışmaktır.