Boshlangʻich sinflarda ona tili va oʻqish savodxonligi darslariga kreativ fikrlash asosida tayyorlash

Boshlang‘ich ta’limda ona tili va o‘qish savodxonligi fanlari o‘quvchining nutqiy rivoji, matnni anglash,fikrni yozma va og‘zaki ifodalash, muloqot madaniyati hamda intellektual faoliyatining tayanch poydevorini belgilaydi.Zamonaviy ta’lim siyosati kompetensiyaviy yondashuvni kuchaytirar ekan, boshlang‘ich sinflarda kreativ fikrlashni darsgatayyorlash (rejalashtirish) jarayonini markaziy didaktik shart sifatida ko‘rish zarurati ortib bormoqda. Xususan, xalqarobaholashlar o‘qish savodxonligini tizimli takomillashtirishni talab etadi: masalan, PIRLS 2021 natijalariga ko‘ra O‘zbekistono‘quvchilarining o‘qish bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichi 437 ball atrofida qayd etilgan bo‘lib, bu dars jarayonida matnbilan ishlash strategiyalarini chuqurlashtirish zarurligini ko‘rsatadi. Shu asosda maqolada kreativ fikrlashni ona tili vao‘qish savodxonligi darslariga tayyorlashning nazariy-me’yoriy asoslari, “kreativ topshiriq–matn–muloqot–refleksiya” zanjirigatayangan didaktik modeli hamda baholash mezonlari ishlab chiqiladi. Tadqiqot metodlari sifatida ilmiy adabiyotlartahlili, normativ-huquqiy hujjatlarning kontent tahlili, metodik modellashtirish, dars dizaynini konstruksiyalash hamdadiagnostik rubrika loyihalashdan foydalanildi. Natijada kreativ fikrlashni darsga tayyorlashning to‘rt blokli modeli (motivatsionmuammo, divergent ishlab chiqish, matnni kreativ qayta ishlash, metakognitiv refleksiya) hamda uch darajalitopshiriqlar tizimi (reproduktiv–produktiv–kreativ) taklif etildi. Xulosa sifatida kreativ fikrlashga yo‘naltirilgan tayyorgarliko‘qish savodxonligi va nutqiy kompetensiyani bir vaqtda rivojlantirishi, dars samaradorligini oshirishi hamda kompetensiyaviytalablar bilan metodik moslikni ta’minlashi asoslandi.