ГИЁҲВАНДЛИККА ҚАРШИ СИЁСАТ ЭВОЛЮЦИЯСИ: ПРОФИЛАКТИКА ИНСТИТУТИНИНГ ТАРИХИЙ ТАРАҚҚИЁТИ ВА ҲУҚУҚИЙ-НОРМАТИВ НЕГИЗЛАРИ

Мақолада гиёҳвандликка қарши курашиш ва профилактика қилишнинг тарихий ривожланиш босқичлари ҳамда унинг ҳуқуқий асослари комплекс таҳлил қилинади. Тадқиқотда давлат сиёсатининг эволюцияси репрессив усулларга таянган ёндашувдан “профилактика–реабилитация–ижтимоий реинтеграция” триадасига асосланган комплекс моделга ўтиш нуқтаи назаридан ёритилади. Шунингдек, халқаро ҳуқуқий стандартлар (БМТнинг гиёҳвандликка қарши конвенциялари, минтақавий ҳамкорлик инструментлари) ва миллий қонунчилик институти (жавобгарликни дифференциациялаш, профилактика субъектлари, назорат-мониторинг механизмлари, эрта огоҳлантириш) ўзаро боғлиқликда қиёсий таҳлил этилади. Мақолада ҳуқуқий тартибга солишдаги тизимли муаммолар — терминологик ноаниқлик, ваколатлар тақсимотидаги такрорланиш/“bo‘shliq”лар, профилактика самарадорлигини баҳолаш мезонларининг етарли эмаслиги, рақамли муҳитдаги янги таҳдидлар (онлайн савдо, “контактсиз” тарқатиш) — илмий асосда кўрсатиб берилади. Якунда ҳуқуқий базани модернизация қилиш, рискка асосланган профилактика, идоралараро ҳамкорлик ва жамоатчилик иштирокини кучайтиришга доир амалий тавсиялар таклиф этилади.