रषटरय वकसत सवयसव ससथच आण नगर समजच भमक

राष्ट्रीय विकास ही एक व्यापक आणि बहुआयामी प्रक्रिया आहे. केवळ सरकारच्या प्रयत्नांवर विकास साध्य होऊ शकत नाही, तर त्यासाठी स्वयंसेवी संस्था (NGOs) आणि नागरी समाज यांची सक्रिय सहभागिता अत्यंत आवश्यक असते. शिक्षण, आरोग्य, महिला सक्षमीकरण, ग्रामीण विकास, पर्यावरण संरक्षण, सामाजिक न्याय, मानवाधिकार इत्यादी क्षेत्रांत स्वयंसेवी संस्था व नागरी समाज महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहेत. या संशोधन लेखात राष्ट्रीय विकासाच्या प्रक्रियेत स्वयंसेवी संस्था व नागरी समाजाची संकल्पना, कार्यक्षेत्र, भूमिका, योगदान, समस्या आणि भविष्यातील संधी यांचा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला आहे.