СИРКАДИК РИТМ ВА ЮРАК ҚОН ТОМИР КАСАЛЛИКЛАРИ ХАВФИ

Read full text
Authors: Lutfullayev Oltin Oybek ugli, Nuriddinov Umed Zayniddin ugli
Cited by: 0

Abstract

Резюме. Сиркадик ритмлар организмнинг юрак-қон томир ва метаболик тизимларини вақт жиҳатдан мувофиқлаштирувчи фундаментал биологик механизмдир. Ушбу ритмлар марказий ва периферик молекуляр соатлар орқали бошқарилади ҳамда қон босими, юрак уриш тезлиги, эндотелиал функция, глюкоза алмашинуви ва вегетатив балансни тартибга солади. Замонавий ҳаёт тарзига хос бўлган сиркадик бузилишлар — тунги иш режими, сунъий ёруғлик, тартибсиз уйқу ва нотўғри овқатланиш — кардиометаболик касалликлар хавфини сезиларли оширади. Мелатонин сиркадик тизимнинг асосий нейроэндокрин сигнали сифатида антиоксидант, яллиғланишга қарши ва вазопротектив хусусиятларга эга бўлиб, хронотерапевтик стратегияларда муҳим ўрин тутади. Ушбу мақолада сиркадик биологиянинг молекуляр асослари, юрак-қон томир физиологияси билан интеграцияси, бузилишларнинг патофизиологияси ва клиник қўлланилиши кенг ёритилади. Калит сўзлар: сиркадик ритм, юрак хуружи, аритмиялар, миокард инфаркти, инсульт, мелатонин, кортизол, симпатик тизим, юрак қон-томир касалликлари.

Fields of Study & Subjects

Circadian rhythm and melatonin Sleep and Work-Related Fatigue Cardiac electrophysiology and arrhythmias

Publication details

Journal / source
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Publication date
27 February 2026
Language
RU