कष परयटन वकसच आवशयकत आण महतव

भारतीय समाज हा प्रामुख्याने शेतीप्रधान असून आजही ७०% लोक प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे कृषी क्षेत्रावर अवलंबून आहेत. राष्ट्रीय उत्पादनात कृषी क्षेत्राचा १८.८% वाटा असला आणि हरितक्रांतीमुळे देश अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण झाला असला तरी, निसर्गाच्या लहरीपणामुळे ग्रामीण भागातील शेतकरी आजही आर्थिकदृष्ट्या मागेच आहे. अशा परिस्थितीत ग्रामीण भागाचे जीवनमान सुधारण्यासाठी आणि बेरोजगारी दूर करण्यासाठी 'कृषी पर्यटन' हे एक नवे आणि प्रभावी दालन ठरत आहे. प्रस्तुत शोधनिबंधात कृषी पर्यटनाची आवश्यकता, महत्त्व आणि या व्यवसायातील आव्हानांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. कृषी पर्यटन म्हणजे शहरी पर्यटकांना ग्रामीण जीवनशैली, शेतीची कामे आणि निसर्गाचा प्रत्यक्ष अनुभव देणे होय. महाराष्ट्रात २००५ पासून पुणे जिल्ह्यातील बारामती येथून या चळवळीला गती मिळाली असून आज राज्यात ३५४ हून अधिक अधिकृत केंद्रे कार्यरत आहेत. या व्यवसायामुळे शेतकऱ्यांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळते, स्थानिक रोजगाराच्या संधी निर्माण होतात आणि शहरी व ग्रामीण भागातील दरी कमी होण्यास मदत होते. मात्र, पायाभूत सुविधांचा अभाव, भांडवलाची कमतरता आणि सरकारी धोरणातील संदिग्धता यांसारख्या समस्या या क्षेत्रासमोर आहेत. सरकारने या क्षेत्राला आर्थिक सहकार्य आणि पायाभूत सुविधा पुरवल्यास, कृषी पर्यटन हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा ठरू शकतो असा निष्कर्ष या अभ्यासातून मांडण्यात आला आहे.