शशवत वकससठ भरत:एक जगतक नततव

प्रस्तुत लेख शाश्वत विकासाच्या क्षेत्रात भारताने घेतलेल्या जागतिक नेतृत्वाचा आढावा घेतो. शाश्वत विकास म्हणजे आर्थिक वाढ, सामाजिक समानता आणि पर्यावरण संरक्षण यांचा समतोल साधणे होय, ज्याची मुळे भारतीय तत्त्वज्ञानातील 'वसुधैव कुटुंबकम्' आणि महात्मा गांधींच्या विचारांत आढळतात. २०१५ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी शाश्वत विकास ध्येये (SDGs) स्वीकारल्यापासून भारताने धोरणात्मक आणि संस्थात्मक स्तरावर सक्रिय भूमिका बजावली आहे. भारताचे नेतृत्व प्रामुख्याने G20 अध्यक्षपद (२०२३), आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी (ISA) ची स्थापना आणि Mission LiFE यांसारख्या उपक्रमांतून दिसून येते. भारत स्वतःला 'ग्लोबल साउथ' (Global South) चा आवाज मानतो आणि विकसित राष्ट्रांनी हवामान बदलाची ऐतिहासिक जबाबदारी स्वीकारावी, अशी भूमिका मांडतो. जन-धन योजना, मुद्रा योजना आणि सौर ऊर्जेचा प्रसार यांतून भारताने देशांतर्गत प्रगती साधली असली तरी, वित्तीय संसाधनांची कमतरता, प्रादेशिक असमतोल आणि प्रशासकीय समन्वय यांसारखी आव्हाने आजही कायम आहेत. सरतेशेवटी, भारताचा समावेशक आणि मानवकेंद्रित दृष्टिकोन जागतिक शाश्वत विकासासाठी एक आदर्श मार्ग ठरू शकतो.