AKADEMİK DÜNYA DIŞINDA VAKAYİNÜVİS ESERLERİN KULLANIMI: ENVERÎ TARİHİ ÖRNEĞİ

Bu çalışmada, Osmanlı tarih yazıcılığının ana kaynaklarından olan vakayinüvis eserler, akademi dışında milli eğitim müfredatında kullanımının yaygınlaşmasına yönelik bir perspektifle ele alınmıştır. Vakayinüvis eserlerin tarihsel düşünme becerilerinin kazandırılmasındaki potansiyeli, Enverî Sadullah’ın Tarih adlı eseri üzerinden incelenmiştir. Araştırmanın odağında, Enverî Tarihi’nin üç cildinde de yer yer alan ve ağırlıklı olarak savaş döneminde toplanan meclis kayıtları bulunmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada, söz konusu kayıtlar doküman analizi yöntemiyle incelenmiş; elde edilen veriler içerik ve tematik analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Analizler meclis toplantılarının sade dili, konuşmaların diyaloglar hâlinde aktarılması ve karar alma süreçlerinin ayrıntılı biçimde yansıtılması sayesinde; kronolojik düşünme, neden-sonuç ilişkisi kurma, çoklu bakış açısı geliştirme, empati ve kanıt kullanma gibi tarihsel düşünme becerilerini destekleyen zengin bir içerik sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu özellikler, söz konusu metinleri tarih öğretiminde kullanılabilecek nitelikte özgün örnekler hâline getirmektedir. Sonuç olarak çalışma, vakayinüvis eserlerinin yalnızca tarihî olayları aktaran anlatılar olmadığını; aynı zamanda akademi dışında modern tarih öğretiminde tarihsel düşünme becerilerinin kazandırılmasına katkı sağlayabilecek işlevsel kaynaklar olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Bu yönüyle araştırma, klasik Osmanlı tarih metinlerinin modern tarih öğretimiyle ilişkilendirilmesine ve geçmişle bugün arasında sürdürülebilir bir tarihsel bilinç oluşturulmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.