Türkiye ve Çin'in Yükseköğretim Sistemlerinin Karşılaştırılması

Bu çalışma, Türkiye ve Çin’in yükseköğretim sistemlerini küresel akademik rekabet bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmada iki ülkenin tarihsel gelişim süreçleri, yapısal özellikleri, kalite güvencesi mekanizmaları, finansman modelleri, uluslararasılaşma stratejileri ve küresel sıralamalardaki yerleri betimsel olarak incelenmiştir. Türkiye’nin yükseköğretim sistemi, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan dönüşüm süreciyle laik ve modern bir yapıya evrilmiş, 2000’li yıllarda üniversite sayısındaki artışla kitleselleşmiştir. Ancak bu büyüme, kalite ve akademik özerklik alanlarında çeşitli sorunları beraberinde getirmiştir. Çin ise Mao dönemindeki merkeziyetçi ve ideolojik temelli eğitim sisteminden, Deng Xiaoping sonrası dönemde uluslararasılaşma ve araştırma odaklı bir modele geçiş yapmıştır. Özellikle “Double First-Class” girişimiyle dünya çapında üniversiteler yaratmayı hedefleyen Çin, uluslararası üniversite sıralamalarındaki yükselişi, bilimsel yayın ve atıf sayılarındaki artış ile uluslararası öğrenci çekme kapasitesindeki genişleme sayesinde küresel akademik görünürlükte önemli başarılar elde etmiştir. Her iki ülke de yükseköğretimi stratejik bir kalkınma aracı olarak benimsemiş olsa da, Çin’in uzun vadeli planlama, yüksek kamu yatırımı ve seçici kalite politikaları sayesinde küresel rekabette daha avantajlı bir konuma ulaştığı görülmektedir. Türkiye ise Araştırma Üniversiteleri modeliyle araştırma kapasitesini artırma yolunda adımlar atmakta; ancak sistem genelinde kalite, eşitlik ve uluslararasılaşma açısından daha bütüncül ve sürdürülebilir politikalara ihtiyaç duymaktadır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Çin, Yükseköğretim, Kalite Güvencesi, Double First-Class, Araştırma Üniversiteleri, Uluslararasılaşma