The Broken Domino Theory : The Hegemonic Regression

The Broken Domino Theory : The Hegemonic Regression Draft บทนำ การทำความเข้าใจพลวัตของการดำรงอยู่และการล่มสลายของอำนาจนำ (Hegemony) และรัฐชาตินิยม (State Nationalism) เป็นหนึ่งในโจทย์วิจัยที่ท้าทายที่สุดในแวดวงรัฐศาสตร์และสังคมวิทยาการเมืองเปรียบเทียบ ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์การเมือง (Political Economy) มักอธิบายความล้มเหลวของรัฐผ่านกรอบความล้มเหลวในการบริหารจัดการ อย่างไรก็ตาม ข้อสมมติฐานดังกล่าวไม่สามารถอธิบายปรากฏการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองในหลายประเทศที่รัฐประสบความสำเร็จในการพัฒนาเศรษฐกิจ แต่กลับเผชิญกับการล่มสลายของอุดมการณ์ชาตินิยม บทความวิชาการชิ้นนี้นำเสนอและประยุกต์ใช้กรอบวิเคราะห์เชิงทฤษฎีใหม่ที่เรียกว่า "ทฤษฎีโดมิโน่ที่แตกหัก" (The Broken Domino Theory: Dynamics of Ideological Clash and the Dismantling of State Hegemony) ซึ่งตั้งอยู่บนข้อเสนอหลัก (Core Premise) ที่ได้รับการปรับกระบวนทัศน์ว่า: ปัจจัยทางเศรษฐกิจและความเหลื่อมล้ำเป็นเพียง "เงื่อนไขที่จำเป็นแต่ไม่เพียงพอ" (Necessary but not sufficient) ในการอธิบายการล่มสลายของอำนาจนำรัฐ ปัจจัยชี้ขาดที่แท้จริง (Decisive factor) คือ "การแตกหักทางญาณวิทยา" (Epistemological Break) และสงครามทางอุดมการณ์ อุปมาอุปไมยของทฤษฎีนี้ชี้ให้เห็นว่า รัฐผลัก "โดมิโน่ตัวแรก" ของอุดมการณ์ชาตินิยมเพื่อให้ล้มส่งต่อกันเป็นทอดๆ ทว่าในสภาวะที่เกิดการแตกหักทางญาณวิทยา พลเมืองปฏิเสธที่จะส่งต่อการล้มกลืนทางอุดมการณ์นั้น ไม่ใช่เพราะพวกเขาได้รับ "อุดมการณ์ที่เหนือกว่า" (แนวคิดเชิงอคติแบบ Truth hierarchy) แต่เป็นเพราะอุดมการณ์ทางเลือกนั้นมี "ความสามารถในการอธิบายที่สมเหตุสมผลกว่า" (Higher explanatory coherence) และ "สอดคล้องกับประสบการณ์ตรงในชีวิต" (Greater resonance with lived experience) มากกว่า อย่างไรก็ตาม ทฤษฎีนี้ไม่ได้เสนอว่าเมื่อเกิดการแตกหักแล้วรัฐจะล่มสลายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่เสนอว่า "การแตกหักทางญาณวิทยาจะเพิ่มความน่าจะเป็นอย่างมีนัยสำคัญในการพังทลายของอำนาจนำ เว้นเสียแต่ว่ารัฐจะสามารถสร้างการประกอบสร้างอุดมการณ์ขึ้นใหม่ (Re-articulation of ideology) ได้สำเร็จ" บทความนี้จะวิพากษ์วรรณกรรมกระแสหลัก นำเสนอกรอบคิดและสมมติฐานที่สามารถทดสอบได้ (Testable hypotheses) พร้อมตัวชี้วัด (Indicators) เพื่อยกระดับจากการพรรณนาสู่แบบจำลองเชิงวิเคราะห์ (Analytical Framework) ผ่านกรณีศึกษาเปรียบเทียบ