НОҚАТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ АБИОТИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУ

Алматы облысының дала аймағында бұршақ-бұл құрғақшылыққа төзімділіктің жоғарылауымен, ауылшаруашылық зиянкестері мен ауруларының зақымдалуына үлкен төзімділігімен, басқа бұршақ дақылдарына қатысты егін жинаудың қарапайымдылығымен ерекшеленетін құнды бұршақ дақылдары. Фотосинтез процесінде өсімдіктердің күн сәулесін ең жақсы пайдалануы ноқаттың екі сортында да ерте себу кезінде байқалады. Зерттеулерде минералды азот - фосфор тыңайтқыштарын қолдану және тұқымдарды өңдеу үшін ризоторфинді қолдану ноқат дақылдарының тығыздығына оң әсер еткені анықталды. Ноқаттың жаңа сорттарының өнімділігін қалыптастыруға абиотикалық факторлардың әсерін экологиялық бағалау ауыл шаруашылығының тұрақты дамуы және климаттың өзгеру жағдайында азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін маңызды. Бұл бағалау әдістері жаңа сорттарды таңдауға және оларды егіншілік әдістерін оңтайландыруға мүмкіндік береді, бұл ноқат өнімділігін арттыруға және ауыл шаруашылығының тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектеседі. Ноқаттың жаңа сорттарының өнімділігіне абиотикалық факторлардың әсері өте күшті. Сондықтан, жаңа сорттарды өсіру кезінде аймақтың климаттық ерекшеліктерін, топырақ құрамын және басқа да абиотикалық факторларды ескеру қажет. Дұрыс агротехникалық шараларды қолдану арқылы жаңа сорттардың өнімділігін арттыруға және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қол жеткізуге болады.