उच्च व निम्न स्तरावरील रायफल नेमबाजी खेळाडूंच्या प्रेरणा व निराशा स्तराचा तुलनात्मक अभ्यास

सारांश सध्याच्या अभ्यासाचे उद्दिष्ट उच्च आणि निम्न-स्तरीय रायफल शूटिंग खेळाडूंमध्ये प्रेरणा आणि निराशेच्या पातळीची तुलना करणे आहे. रायफल शूटिंगसारख्या अचूकतेवर आधारित खेळांमध्ये क्रीडा मानसशास्त्र महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते, जिथे मानसिक स्थिरता, लक्ष केंद्रित करणे आणि भावनिक नियमन कामगिरीवर लक्षणीय परिणाम करते. महाराष्ट्र राज्यातील २२ ते २५ वर्षे वयोगटातील एकूण १५० रायफल शूटर्स (७५ उच्च-स्तरीय आणि ७५ निम्न-स्तरीय), यांची निवड स्तरीकृत यादृच्छिक नमुन्याद्वारे करण्यात आली. डॉ. महेश भार्गव यांनी विकसित केलेला सामाजिक हेतू स्केल प्रेरणा मूल्यांकन करण्यासाठी वापरण्यात आला आणि बी.एम. दीक्षित यांनी तयार केलेला निराशा स्केल निराशा पातळी आणि त्याचे परिमाण (आक्रमकता, राजीनामा, स्थिरीकरण आणि प्रतिगमन) मोजण्यासाठी वापरण्यात आला. डेटा अर्थ लावण्यासाठी वर्णनात्मक संशोधन डिझाइन आणि सांख्यिकीय विश्लेषण वापरले गेले. निष्कर्षांनी प्रेरणा, एकूण निराशा, आक्रमकता निराशा, राजीनामा निराशा आणि प्रतिगमन निराशा पातळीच्या बाबतीत उच्च आणि निम्न-स्तरीय खेळाडूंमध्ये महत्त्वपूर्ण फरक आढळून आला. तथापि, दोन्ही गटांमधील स्थिरीकरण निराशेत कोणताही महत्त्वपूर्ण फरक आढळला नाही. रायफल शूटिंगमध्ये स्पर्धात्मक कामगिरी वाढविण्यासाठी वेगवेगळ्या कामगिरी पातळींनुसार तयार केलेल्या मानसिक प्रशिक्षण आणि मानसिक कंडिशनिंग कार्यक्रमांचे महत्त्व या अभ्यासात अधोरेखित केले आहे.