ANADOLU EYALETLERİNDE NERO'YA YÖNELİK DAMNATİO MEMORİAE UYGULAMALARI: EPİGRAFİK BİR DEĞERLENDİRME

Bu bildirinin amacı, Roma İmparatoru Nero’ya (MS 54–68) yönelik damnatio memoriae (anıların lanetlenmesi) uygulamalarının Anadolu eyaletlerindeki yansımalarını epigrafik veriler üzerinden değerlendirmektir. Nero’nun MS 68 yılındaki ölümünün ardından Senato kararıyla uygulanan damnatio memoriae, Roma İmparatorluk ideolojisinin kamusal alanda en görünür biçimde izlenebil en yaptırımlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Antik yazarların olumsuz bir yönetici imgesiyle anlattığı Nero, tiranlık ve aşırılıkla özdeşleştirilmiştir. Bu durum onun yalnızca hukuki değil, aynı zamanda simgesel ve ideolojik bir silme sürecine maruz kalmasına neden olmuştur. Bu çalışma kapsamında, Roma’nın Anadolu eyaletlerinde gerçekleştirilen kazılarda açığa çıkartılan mil taşları, onur yazıtları, heykel kaideleri ve adak yazıtları incelenmiştir. Araştırma sürecinde, söz konusu epigrafik belgelerde Nero’nun adının ve titulaturasının (unvan) literae erasae (kazınması) ya da yazıtların ikincil kullanıma tabi tutulması gibi müdahaleler tespit edilmiştir. Elde edilen veriler nitel yöntemle değerlendirilmiş, yazıtlar türlerine ve uygulama biçimlerine göre sınıflandırılmıştır. Çalışmanın bulguları, damnatio memoriae uygulamalarının Anadolu eyaletlerinde tek tip şekilde uygulanmadığını, kentten kente değişen yerel siyasal tercihler ve toplumsal dinamikler doğrultusunda şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bazı eyaletlerde Nero’ya ait yazıtların korunmuş olması, söz konusu uygulamanın her bölgede aynı sertlikte ve sistematik şekilde uygulanmadığını kanıtlamaktadır. Sonuç olarak bu bildiri, Nero örneği üzerinden Roma İmparatorluğu’nun iktidar, ideoloji ve kolektif bellek arasındaki ilişkinin epigrafik belgeler aracılığıyla somut biçimde izlenebildiğini kanıtlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Damnatio memoriae, Nero, Anadolu, epigrafi, kolektif bellek