Bilginin Kaynağı Üzerine: Georges Politzer'in Materyalizmine Karşı İdealist Bir Savunma

Georges Politzer (1903-1942), 20. yüzyılın ilk yarısında Fransa'da faaliyet göstermiş Marksist bir filozof ve politik bir figürdür. Onun tanınan eserlerinden biri olan Felsefenin Başlangıç İlkeleri (Principes élémentaires de philosophie), materyalizm - idealizm tartışmasında önemli bir iz bırakmıştır. Politzer’in temel tezi, materyalizmin bilimin tek dayanağı olduğu, idealizmin ise dinsellik içerdiği ve bilimsel olmayan yaklaşımlarla özdeşleştiğidir. Ona göre felsefi tartışmaların temelinde sadece soyut kavramlar değil, insanın dünyayı anlama biçimi de etkilidir. Yani teknolojik ilerlemeler, doğa bilimlerindeki başarılar ve insanın doğaya dönüştürme gücü materyalizmin haklılığının kanıtıdır. İdealizm ise evrenin temelinde maddeden ziyade düşünceyi veya ruhu baz alan bir anlayıştır. Felsefe tarihinde idealizm, genel olarak ideanın maddeye önceliği düşüncesiyle tanımlanmaktadır. Politzer’in bu eserinde de materyalizm bilimsel bir düşüncenin dili olarak görülürken, idealizm ise inanç ve düşünce temelli gibi gösterilir. Ancak bu kesin çizgiler, felsefi gelenekte daima tartışma ortamı oluşturmuştur. İdealizmin Kant ve Hegel’den Bergson’a uzanan farklı kolları, Politzer’in Bu konudaki eleştirilerini sınamak için verimli bir zemin sunmaktadır. Bu yazıda, Politzer’in materyalizme yaklaşımı özetlenirken idealizmin sunduğu perspektifler de dikkate alınacak; böylece iki düşünce tarzı arasındaki gerilim yeniden değerlendirilecektir.