QORONG'U MATERIYANI (DARK MATTER) ANIQLASHNING YANGI USULLARI

Koinot tuzilishini o‘rganishda qorong‘u materiya muammosi zamonaviy astrofizika va kosmologiyaning eng murakkab ilmiy masalalaridan biri hisoblanadi. Nazariy hisob-kitoblarga ko‘ra, koinotdagi umumiy massaning katta qismi oddiy barion moddalardan emas, balki elektromagnit nurlanish bilan deyarli o‘zaro ta’sirlashmaydigan qorong‘u materiyadan iboratdir. Ushbu maqolada qorong‘u materiyaning nazariy asoslari, uning kosmik strukturalar shakllanishidagi roli hamda uni aniqlashning yangi eksperimental va kuzatuv metodlari tahlil qilinadi. Xususan, galaktikalar klasterlarining massaviy taqsimoti, kosmik strukturaviy evolyutsiya modellari, sun’iy yo‘ldosh teleskoplari orqali yuqori energiyali zarrachalarni aniqlash, neytrino observatoriyalari, gravitatsion to‘lqinlar kuzatuvi hamda kvant sensorlari yordamida olib borilayotgan zamonaviy tadqiqotlar yoritiladi. Tadqiqot natijalari qorong‘u materiya muammosini hal etishda astrofizika, zarracha fizikasi va kosmologiya o‘rtasidagi integratsiyalashgan yondashuv muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.