Amartya Sen'in Yapabilirlik Yaklaşımı Temelinde Okul Öncesi Eğitiminin Önemi ve Etkisi

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: İREM SAVCI KÖROĞLU
Cited by: 0

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı, yoksulluk olgusunu Amartya Sen tarafından literatüre kazandırılan yapabilirlik yaklaşımı çerçevesinde ele alarak, okul öncesi eğitim özelinde Montessori pedagojisinin bu kuramsal düzlemdeki dönüştürücü rolünü ortaya koymaktır. Çalışma, yoksulluğu yalnızca maddi yetersizlikler üzerinden değil, bireylerin potansiyellerini gerçekleştirme ve yaşamlarını anlamlı tercihler doğrultusunda yönlendirme kapasitelerinin kısıtlanması olarak ele alan çağdaş yaklaşımlara dayanmaktadır. Bu bağlamda erken çocukluk dönemine yönelik pedagojik müdahaleler, yapabilirliklerin inşasında kritik ve stratejik bir evre olarak değerlendirilmektedir. Araştırmanın özgünlüğü, Montessori eğitim modelini Sen’in yapabilirlik yaklaşımıyla doğrudan ilişkilendirerek, okul öncesi eğitimi sosyal politika ve yoksullukla mücadele literatürü içinde teorik olarak yeniden konumlandırmasından kaynaklanmaktadır. Literatürde sıklıkla pedagojik ya da psikolojik etkileri üzerinden incelenen Montessori yaklaşımı, bu çalışmada bireyi “aktif eyleyen özne” haline getirme kapasitesi bakımından ele alınmakta ve yapabilirlik setlerinin genişletilmesindeki işlevi analitik bir çerçevede tartışılmaktadır.Metodolojik olarak birincil literatür kaynaklarına dayalı sistematik bir tarama gerçekleştirilmiş; elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, Montessori pedagojisinin temel bileşenleri olan özgür seçim, hazırlanmış çevre ve hata kontrolü mekanizmalarının, Sen’in tanımladığı yapabilirlik setlerini doğrudan güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle bireyin içsel motivasyonunu, özerk karar alma becerisini ve öz-yeterlilik algısını destekleyen bu pedagojik yapı, yoksulluğun ürettiği pasiflik ve bağımlılık döngüsüne karşı yapısal bir direnç alanı oluşturmaktadır. Bununla birlikte Montessori modelinin yüksek maliyetli materyal yapısı ve uzmanlık gereksinimi, dezavantajlı bölgelerde yaygınlaştırılmasının önünde önemli bir engel teşkil etmektedir. Bu nedenle çalışma, Montessori felsefesinin temel ilkelerinin kamu okul öncesi eğitim politikalarına uyarlanarak entegre edilmesini, yapabilirliklerin genişletilmesi ve fırsat eşitliğinin sağlanması açısından zorunlu bir gereklilik olarak önermektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilecek kurumsal dönüşümler, eğitimin ayrıcalıklı bir hizmet olmaktan çıkarılarak sosyal adaletin ve insani kalkınmanın etkin bir aracı haline gelmesine katkı sunacaktır. Anahtar Kelimeler:Yoksullukla Mücadele, Amartya Sen, Yapabilirlik Yaklaşımı, Montessori Eğitimi, Sosyal Politika

Fields of Study & Subjects

Education Methods and Practices Early Childhood Education and Development Income Poverty and Inequality

Publication details

Journal / source
SOCIAL MENTALITY AND RESEARCHER THINKERS JOURNAL
Publication date
27 March 2026
Language
TR