The Importance of Informed Consent in Medical Interventions for Health Care Professionals and Institutions from the Perspective of Court Decisions: Cross-Sectional Analysis

Sağlık hizmetlerinin itinalı şekilde sunulmasının son derece önemli olduğu düşünüldüğünde, sağlık hizmetlerinde hassas bir konuma sahip olan tıbbi müdahalede bilgilendirilmiş rıza konusu; sağlık çalışanları, kurumlar ve hastalar açısından dikkatleri çekmektedir. Tıbbi müdahale; alanında yetkisi olan sağlık meslek mensubu tarafından, hastadan alınmış bilgilendirilmiş rızanın mevcudiyeti, tıbbi endikasyonun varlığı ve yapılacak müdahalenin güncel manada kabul edilen tıbbi kural ve standartlara riayet edilmek suretiyle özenli bir biçimde uygulanması gibi unsurların, birlikte varlığı hâlinde hukuka uygun kabul edilmektedir. Tıbbi müdahalenin bir parçası hâline gelen bilgilendirilmiş rıza kavramı ise birçok açıdan önemli bir konu olarak hastaların, hasta yakınlarının, sağlık profesyonellerinin ve kurumların karşısına çıkmaktadır. Bilgilendirme yapılmadan, rıza alınmadan gerçekleştirilen tıbbi müdahaleler; kişinin onuruna dokunan bir hak ihlali biçiminde tezahür edeceğinden, bu durum kişilerin mahkemede hak aramalarına varabilecek bir sürecin tetikleyicisi de olabilmektedir. Çalışmada, konunun öneminin ortaya konulması bağlamında bilgilendirilmiş rızaya ilişkin bilgi sunumu yapılmış, Danıştay ve Yargıtay kararları incelenerek bilgilendirilmiş rıza muhtevalı davalar analiz edilmiş ve konuya ilişkin bulgular grafiklerle gösterilerek özetlenmiştir. Mahkemeye taşınan davaların çoğunun, birinci derece mahkemelerinde idare lehine sonuçlandığı fakat Danıştay aşamasında bu kararların önemli bir kısmının davacı lehine bozulduğu; Yargıtay kararlarının ise çoğunluğunun davacı lehine sonuçlandığı tespit edilmiştir. Görülen dava dosyalarında diğer alanlara nazaran cerrahi ve girişimsel alanlardaki dosya sayısının fazla olduğu görülmüştür. Bilgilendirilmiş rızaya ilişkin hususların dava sonucuna ciddi manada etki ettiği, sağlık çalışanları ve kurumlar açısından hukuki sorumluluk doğurduğu, konuyla alakalı birçok dava olduğu görülmektedir. Bilgilendirme konusuna ve rıza alımına önem verilmeli, konuya dair eğitimler yapılmalı, özellikle büyük ölçekli sağlık hizmet sunumu yapılan sağlık kuruluşlarında bu eğitimler artırılmalıdır.