İlaçlara Bağlı Çene Kemiği Osteonekrozu: Etken İlaç Grupları, Tanı ve Tedaviye Dair Görüşler ve Kavramlar

ÖZİlaçlara bağlı çene kemiği osteonekrozu (MRONJ) antirezorptif ve antianjiyojenik ilaçların kemik döngüsü ve vaskülarizasyonu üzerindeki etkilerine bağlı olarak çene kemiklerinde ortaya çıkan, kemik dokusunun ilerleyici yıkımıyla karakterize bir patolojidir. MRONJ olgularının büyük bir kısmı IV bisfosfonat ve subkutan denosumab kullanımına bağlı gelişmektedir. Ancak son yıllarda özellikle onkoloji alanında kullanılmaya başlanan vasküler epiteliyal büyüme faktörü ve tirozin kinaz inhibitörleri gibi bazı farmakolojik ajanların da benzer yan etkilere sahip olduğu rapor edilmekte ve dolayısı ile MRONJ gelişimine yol açma riski taşıyan ilaç grupları devamlı güncellenmektedir. MRONJ’un klinik ve radyografik olarak tanımlanmış pek çok bulgusu mevcut olup bu bulgular hastalığın şiddetine ve evresine göre olgudan olguya değişkenlik göstermekte ve uygun tedavi protokolüne hastanın bulgularına, bulguların şiddetine ve hastalığın evresine göre karar verilmektedir. MRONJ tedavisinde temel amaç kemik nekrozunun, ağrı ve enfeksiyonun kontrol altına alınmasıdır. Bu amaçla, erken evre MRONJ olgularında ağız hijyen motivasyonu gibi konservatif yöntemlere başvurulurken ileri evrelerde ise invaziv cerrahi işlemler zorunlu hale gelmektedir. Diş hekimlerinin MRONJ’un klinik ve radyografik bulguları konusunda güncel ve yeterli bilgiye sahip olması MRONJ’un klinik ve radyografik ayırıcı tanısında ve tedavi planlamasında önemli rol oynamaktadır. Bu derlemenin amacı, MRONJ gelişimine neden olan ilaç gruplarının, MRONJ’un klinik ve radyografik bulgularının, ayırıcı tanısının ve farklı tedavi yaklaşımlarının güncel literatür rehberliğinde irdelenmesidir.