Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamında Hazırlanan Beşinci Sınıf Matematik Ders Kitaplarındaki Problemlerin Matematik Okuryazarlığı Açısından İncelenmesi

Bu araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan beşinci sınıf matematik ders kitaplarında yer alan gerçek yaşam problemlerini; matematiksel süreçler, PISA matematik yeterlikleri ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle ilişkili bağlamlar açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi desenine göre yürütülen çalışmada, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında kullanılan ders kitapları betimsel analizle değerlendirilmiştir. Bulgular, problemlerin sınırlı kısmının gerçek yaşam bağlamı içerdiğini ve ağırlıklı olarak “matematiği kullanma” sürecine odaklandığını göstermektedir. Buna karşın “formüle etme” ve “yorumlama” süreçlerinin, önceki programlara kıyasla PISA çerçevesiyle daha uyumlu ve dengeli bir dağılım sergilediği belirlenmiştir. Matematiksel yeterlikler açısından iletişim, temsil ve muhakeme becerilerinin ön plana çıktığı; araç kullanımı ve strateji üretme yeterliklerinin ise sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Problemlerin çoğunlukla rutin işlem odaklı ve düşük bilişsel istem düzeyinde olduğu, yeterlik düzeyleri yükseldikçe bu düzeyleri temsil eden problemlere yer verilme sıklığının azaldığı görülmektedir. Problemlerin bağlamları incelendiğinde ise, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle ilişkilendirilen problemlerin sınırlı olduğu; çevre ve sağlık hedefleriyle örtüşen örneklerin ise dikkat çektiği görülmektedir. Sonuçlar, yeni modelin süreç odaklı ve çok boyutlu vizyonunu destekleyen bir yönelim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte problem çeşitliliğinin artırılması, süreçlerin dengelenmesi ve bağlamlarının zenginleştirilmesiyle ders kitaplarının öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini destekleme potansiyelini artıracağı düşünülmektedir.